आधुनिक भारतीय इतिहास | MPSC साठी 20 महत्त्वाचे प्रश्न व उत्तरे (भाग 2)
सूचना: प्रत्येक प्रश्न स्वतः सोडवा. नंतर उत्तर व स्पष्टीकरण वाचा.
प्रश्न १
१८५७ च्या उठावाचे तात्कालिक कारण काय होते?
A) जमीन महसूल
B) चर्बी मिश्रित कारतूस
C) धर्मपरिवर्तन
D) आर्थिक शोषण
उत्तर: B) चर्बी मिश्रित कारतूस
स्पष्टीकरण:
१८५७ च्या उठावाचे तात्कालिक कारण एन्फिल्ड रायफलमधील चर्बी मिश्रित कारतूस होते. सैनिकांना कारतूस तोंडाने फोडावे लागत होते. गाय आणि डुकराच्या चर्बीमुळे हिंदू-मुस्लिम सैनिक नाराज झाले. MPSC मध्ये १८५७ च्या कारणांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी तात्कालिक आणि दीर्घकालीन कारणे वेगळी लक्षात ठेवावीत.
प्रश्न २
१८५७ च्या उठावाचे नेतृत्व दिल्लीत कोणी केले?
A) नाना साहेब
B) बहादुर शाह झफर
C) तात्या टोपे
D) रानी लक्ष्मीबाई
उत्तर: B) बहादुर शाह झफर
स्पष्टीकरण:
दिल्लीत १८५७ च्या उठावाचे प्रतीकात्मक नेतृत्व बहादुर शाह झफर यांनी केले. ते मुघल सम्राट होते. MPSC परीक्षेत उठावातील नेत्यांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी दिल्ली-बहादुर शाह, कानपूर-नाना साहेब, झाशी-रानी लक्ष्मीबाई लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न ३
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना कोणत्या वर्षी झाली?
A) १८८३
B) १८८५
C) १८८७
D) १९०५
उत्तर: B) १८८५
स्पष्टीकरण:
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना २८ डिसेंबर १८८५ रोजी मुंबईत झाली. ए. ओ. ह्यूम हे संस्थापक होते. पहिले अध्यक्ष व्योमेशचंद्र बनर्जी होते. MPSC मध्ये स्थापनेचे वर्ष आणि व्यक्ती विचारली जाते. विद्यार्थ्यांनी १८८५ लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ४
काँग्रेसचे पहिले अध्यक्ष कोण होते?
A) ए. ओ. ह्यूम
B) व्योमेशचंद्र बनर्जी
C) दादाभाई नौरोजी
D) सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी
उत्तर: B) व्योमेशचंद्र बनर्जी
स्पष्टीकरण:
काँग्रेसचे पहिले अध्यक्ष व्योमेशचंद्र बनर्जी होते. ए. ओ. ह्यूम हे संस्थापक होते पण अध्यक्ष नव्हते. MPSC परीक्षेत पहिल्या पदाधिकाऱ्यांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी फरक लक्षात ठेवावा.
प्रश्न ५
वंगभंग चळवळ कोणत्या वर्षी सुरू झाली?
A) १९०४
B) १९०५
C) १९०६
D) १९११
उत्तर: B) १९०५
स्पष्टीकरण:
लॉर्ड कर्जनने १९०५ मध्ये बंगालची फाळणी केली. त्यामुळे वंगभंग चळवळ सुरू झाली. स्वदेशी आणि बहिष्कार चळवळीला जोर आला. १९११ मध्ये फाळणी रद्द झाली. MPSC मध्ये वर्ष आणि परिणाम विचारले जातात. विद्यार्थ्यांनी १९०५ लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ६
मुस्लिम लीगची स्थापना कोणत्या वर्षी झाली?
A) १९०५
B) १९०६
C) १९०७
D) १९१३
उत्तर: B) १९०६
स्पष्टीकरण:
अखिल भारतीय मुस्लिम लीगची स्थापना १९०६ मध्ये ढाका येथे झाली. आगा खान आणि नवाब सलीमुल्लाह हे प्रमुख नेते होते. MPSC परीक्षेत स्थापनेचे वर्ष विचारले जाते. विद्यार्थ्यांनी १९०६ लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ७
गांधीजींनी पहिली सत्याग्रह चळवळ कोठे केली?
A) चंपारण्य
B) अहमदाबाद
C) खेडा
D) दक्षिण आफ्रिका
उत्तर: D) दक्षिण आफ्रिका
स्पष्टीकरण:
गांधीजींनी पहिला सत्याग्रह दक्षिण आफ्रिकेत केला. भारतातील पहिला सत्याग्रह १९१७ मध्ये चंपारण्य येथे झाला. MPSC मध्ये गांधी युगांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी दक्षिण आफ्रिका आणि चंपारण्य वेगळे लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न ८
चंपारण्य सत्याग्रह कोणत्या वर्षी झाला?
A) १९१५
B) १९१६
C) १९१७
D) १९१८
उत्तर: C) १९१७
स्पष्टीकरण:
चंपारण्य सत्याग्रह १९१७ मध्ये बिहारमध्ये झाला. नील उत्पादक शेतकऱ्यांच्या प्रश्नासाठी गांधीजींनी हा सत्याग्रह केला. भारतातील पहिला सत्याग्रह मानला जातो. MPSC परीक्षेत वर्ष आणि स्थळ विचारले जाते. विद्यार्थ्यांनी १९१७-चंपारण्य लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ९
जलियांवाला बाग हत्याकांड कोणत्या वर्षी घडले?
A) १९१८
B) १९१९
C) १९२०
D) १९२१
उत्तर: B) १९१९
स्पष्टीकरण:
जलियांवाला बाग हत्याकांड १३ एप्रिल १९१९ रोजी अमृतसर येथे घडले. जनरल डायरने निःशस्त्र जमावावर गोळीबार केला. MPSC मध्ये तारीख आणि स्थळ विचारले जाते. विद्यार्थ्यांनी १३ एप्रिल १९१९ लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १०
असहकार चळवळ कोणत्या वर्षी सुरू झाली?
A) १९१९
B) १९२०
C) १९२१
D) १९२२
उत्तर: B) १९२०
स्पष्टीकरण:
असहकार चळवळ १९२० मध्ये सुरू झाली. गांधीजींच्या नेतृत्वाखाली ही चळवळ झाली. चौरी-चौरा घटनेमुळे १९२२ मध्ये मागे घेतली. MPSC परीक्षेत चळवळींचे वर्ष विचारले जाते. विद्यार्थ्यांनी १९२० लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ११
चौरी-चौरा घटना कोणत्या वर्षी घडली?
A) १९२०
B) १९२१
C) १९२२
D) १९२३
उत्तर: C) १९२२
स्पष्टीकरण:
चौरी-चौरा घटना ५ फेब्रुवारी १९२२ रोजी उत्तर प्रदेशात घडली. जमावाने पोलीस चौकी जाळली. यामुळे गांधीजींनी असहकार चळवळ मागे घेतली. MPSC मध्ये ही घटना आणि परिणाम विचारला जातो. विद्यार्थ्यांनी १९२२ लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १२
सायमन कमिशन भारतात कोणत्या वर्षी आले?
A) १९२७
B) १९२८
C) १९२९
D) १९३०
उत्तर: B) १९२८
स्पष्टीकरण:
सायमन कमिशन १९२८ मध्ये भारतात आले. सर्व सदस्य ब्रिटिश असल्याने “सायमन गो बॅक” घोषणा झाली. लाला लजपत राय यांना लाठीमार झाला. MPSC परीक्षेत वर्ष आणि विरोध विचारला जातो. विद्यार्थ्यांनी १९२८ लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १३
पूर्ण स्वातंत्र्याची घोषणा कोणत्या काँग्रेस अधिवेशनात झाली?
A) लाहोर १९२९
B) कराची १९३१
C) नागपूर १९२०
D) सूरत १९०७
उत्तर: A) लाहोर १९२९
स्पष्टीकरण:
लाहोर काँग्रेस अधिवेशन १९२९ मध्ये झाले. जवाहरलाल नेहरू अध्यक्ष होते. पूर्ण स्वातंत्र्याची (पूर्ण स्वराज्य) घोषणा झाली. २६ जानेवारी १९३० हा स्वातंत्र्य दिन म्हणून साजरा करण्याचे ठरले. MPSC मध्ये हे अधिवेशन अत्यंत महत्त्वाचे आहे. विद्यार्थ्यांनी लाहोर १९२९ लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १४
दांडी यात्रा (मिठाचा सत्याग्रह) कोणत्या वर्षी झाली?
A) १९२९
B) १९३०
C) १९३१
D) १९३२
उत्तर: B) १९३०
स्पष्टीकरण:
दांडी यात्रा १२ मार्च ते ६ एप्रिल १९३० दरम्यान झाली. गांधीजींनी साबरमतीहून दांडी पर्यंत यात्रा केली आणि मिठाचा कायदा मोडला. सविनय कायदेभंग चळवळ सुरू झाली. MPSC परीक्षेत तारीख आणि स्थळ विचारले जाते. विद्यार्थ्यांनी १९३० लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १५
गांधी-इर्विन करार कोणत्या वर्षी झाला?
A) १९३०
B) १९३१
C) १९३२
D) १९३४
उत्तर: B) १९३१
स्पष्टीकरण:
गांधी-इर्विन करार मार्च १९३१ मध्ये झाला. सविनय कायदेभंग चळवळ स्थगित करण्यात आली आणि गांधीजी गोलमेज परिषदेला गेले. MPSC मध्ये करार आणि वर्ष विचारले जाते. विद्यार्थ्यांनी १९३१ लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १६
Quit India Movement कोणत्या वर्षी सुरू झाला?
A) १९४०
B) १९४२
C) १९४५
D) १९४६
उत्तर: B) १९४२
स्पष्टीकरण:
Quit India Movement ८ ऑगस्ट १९४२ रोजी सुरू झाला. मुंबईत काँग्रेस अधिवेशनात “करो या मरो” नारा दिला गेला. गांधीजींसह नेत्यांना अटक झाली. MPSC परीक्षेत वर्ष आणि नारा विचारला जातो. विद्यार्थ्यांनी ८ ऑगस्ट १९४२ लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १७
आजाद हिंद सेना कोणी स्थापन केली?
A) महात्मा गांधी
B) सुभाषचंद्र बोस
C) भगतसिंग
D) चंद्रशेखर आझाद
उत्तर: B) सुभाषचंद्र बोस
स्पष्टीकरण:
आजाद हिंद सेना (INA) चे नेतृत्व सुभाषचंद्र बोस यांनी केले. “तुम मुझे खून दो, मैं तुम्हें आजादी दूंगा” हा नारा प्रसिद्ध आहे. MPSC मध्ये INA आणि बोस यांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी नाव आणि नारा लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १८
भारतीय संविधान सभा कोणत्या वर्षी स्थापन झाली?
A) १९४५
B) १९४६
C) १९४७
D) १९४९
उत्तर: B) १९४६
स्पष्टीकरण:
संविधान सभा १९४६ मध्ये स्थापन झाली. डॉ. राजेंद्र प्रसाद अध्यक्ष होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते. MPSC परीक्षेत वर्ष आणि व्यक्ती विचारल्या जातात. विद्यार्थ्यांनी १९४६ लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १९
भारत स्वतंत्र कोणत्या दिवशी झाले?
A) २६ जानेवारी १९४७
B) १५ ऑगस्ट १९४७
C) २६ जानेवारी १९५०
D) १५ ऑगस्ट १९५०
उत्तर: B) १५ ऑगस्ट १९४७
स्पष्टीकरण:
भारत १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी स्वतंत्र झाला. लॉर्ड माउंटबॅटन हे शेवटचे व्हाईसरॉय होते. जवाहरलाल नेहरू पहिले पंतप्रधान झाले. MPSC मध्ये तारीख आणि व्यक्ती विचारल्या जातात. विद्यार्थ्यांनी १५ ऑगस्ट १९४७ लक्षात ठेवावे.
प्रश्न २०
भारतीय राज्यघटना कोणत्या दिवशी अंमलात आली?
A) १५ ऑगस्ट १९४७
B) २६ नोव्हेंबर १९४९
C) २६ जानेवारी १९५०
D) २६ जानेवारी १९४९
उत्तर: C) २६ जानेवारी १९५०
स्पष्टीकरण:
राज्यघटना २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी स्वीकारली गेली आणि २६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आली. म्हणून २६ जानेवारी प्रजासत्ताक दिन आहे. MPSC परीक्षेत दोन्ही तारखा विचारल्या जातात. विद्यार्थ्यांनी फरक नीट लक्षात ठेवावा.
📚 झटपट पुनरावलोकन
- १८५७ – चर्बी मिश्रित कारतूस
- काँग्रेस स्थापना – १८८५
- वंगभंग – १९०५
- चंपारण्य – १९१७
- जलियांवाला बाग – १३ एप्रिल १९१९
- असहकार चळवळ – १९२०
- लाहोर अधिवेशन – १९२९ (पूर्ण स्वराज्य)
- दांडी यात्रा – १९३०
- Quit India – ८ ऑगस्ट १९४२
- स्वातंत्र्य – १५ ऑगस्ट १९४७
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: