अनुच्छेद ३७१ | महाराष्ट्र व गोवा विशेष तरतुदी – MPSC 20 अवघड प्रश्न
सूचना: हे प्रश्न खऱ्या MPSC प्रश्नपत्रिकेच्या स्टाईलमध्ये आहेत. स्वतः सोडवा, नंतर उत्तर वाचा.
प्रश्न १
खालील विधानांचा विचार करा:
1. अनुच्छेद ३७१ महाराष्ट्र व गुजरातसाठी आहे.
2. अनुच्छेद ३७१-I गोवासाठी आहे.
3. अनुच्छेद ३७१-A महाराष्ट्रासाठी आहे.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण:
अनुच्छेद ३७१ = महाराष्ट्र + गुजरात. अनुच्छेद ३७१-I = गोवा. ३७१-A = नागालँड. विधान ३ चुकीचे आहे. MPSC मध्ये अनुच्छेद-राज्य जोडी नेहमी विचारली जाते.
प्रश्न २
अनुच्छेद ३७१ नुसार महाराष्ट्रात राज्यपालांना कोणत्या भागांबाबत विशेष जबाबदारी आहे?
A) कोकण व पश्चिम महाराष्ट्र
B) विदर्भ व मराठवाडा
C) फक्त मुंबई
D) खानदेश व नाशिक
उत्तर: B) विदर्भ व मराठवाडा
स्पष्टीकरण:
अनुच्छेद ३७१ नुसार महाराष्ट्रात विदर्भ व मराठवाडा, तर गुजरातमध्ये सौराष्ट्र व कच्छ या भागांच्या विकासाबाबत राज्यपालांना विशेष जबाबदारी आहे. MPSC मध्ये हे भाग विचारले जातात.
प्रश्न ३
खालील जोड्या जुळवा:
| अनुच्छेद | राज्य / विषय |
| ------------ | ------------------------- |
| a) ३७१ | 1) गोवा |
| b) ३७१-I | 2) महाराष्ट्र व गुजरात |
| c) ३७१-A | 3) नागालँड |
| d) ३७१-J | 4) कर्नाटक |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
स्पष्टीकरण:
३७१ = महाराष्ट्र-गुजरात, ३७१-I = गोवा, ३७१-A = नागालँड, ३७१-J = कर्नाटक (हैदराबाद-कर्नाटक). MPSC जोडी प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न ४
गोवा विधानसभेची किमान सदस्य संख्या अनुच्छेद ३७१-I नुसार किती आहे?
A) २०
B) ३०
C) ४०
D) ६०
उत्तर: B) ३०
स्पष्टीकरण:
अनुच्छेद ३७१-I नुसार गोवा विधानसभेत किमान ३० सदस्य असणे बंधनकारक आहे. MPSC मध्ये ही संख्या विचारली जाते.
प्रश्न ५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) अनुच्छेद ३७१ महाराष्ट्र व गुजरातसाठी आहे
B) विदर्भ-मराठवाडा विकासाची जबाबदारी राज्यपालांवर आहे
C) अनुच्छेद ३७१-I गोवासाठी आहे
D) अनुच्छेद ३७१ फक्त महाराष्ट्रासाठी आहे
उत्तर: D) अनुच्छेद ३७१ फक्त महाराष्ट्रासाठी आहे
स्पष्टीकरण:
अनुच्छेद ३७१ महाराष्ट्र **आणि** गुजरात दोन्हीसाठी आहे. फक्त महाराष्ट्र नव्हे. MPSC ‘चुकीचे विधान’ प्रकार येतो.
प्रश्न ६
अनुच्छेद ३७१ अंतर्गत गुजरातमधील कोणत्या भागांबाबत विशेष तरतूद आहे?
A) अहमदाबाद व सूरत
B) सौराष्ट्र व कच्छ
C) वडोदरा व राजकोट
D) गांधीनगर व भावनगर
उत्तर: B) सौराष्ट्र व कच्छ
स्पष्टीकरण:
गुजरातमध्ये सौराष्ट्र व कच्छ भागांच्या विकासाबाबत राज्यपालांना विशेष जबाबदारी आहे. महाराष्ट्रात विदर्भ-मराठवाडा. MPSC तुलना प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न ७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. अनुच्छेद ३७१ नुसार विकास मंडळे स्थापन करता येतात.
2. राज्यपालांना याबाबत विशेष जबाबदारी आहे.
3. ही तरतूद फक्त गोवासाठी आहे.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण:
विकास मंडळे व राज्यपालांची जबाबदारी – बरोबर. ही तरतूद महाराष्ट्र-गुजरातसाठी (३७१), गोवासाठी नव्हे (३७१-I वेगळे). MPSC विधान प्रकार येतो.
प्रश्न ८
अनुच्छेद ३७१ कोणत्या भागात आहे?
A) भाग १४
B) भाग २१
C) भाग ६
D) भाग ११
उत्तर: B) भाग २१
स्पष्टीकरण:
अनुच्छेद ३७१ ते ३७१-J हे भाग २१ (तात्पुरत्या व संक्रमणकालीन तरतुदी) मध्ये आहेत. MPSC भाग-अनुच्छेद जोडी येते.
प्रश्न ९
खालील जोड्या जुळवा:
| राज्य | विशेष अनुच्छेद |
| ------------ | -------------- |
| a) महाराष्ट्र| 1) ३७१-I |
| b) गोवा | 2) ३७१ |
| c) नागालँड | 3) ३७१-A |
| d) मिझोरम | 4) ३७१-G |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
स्पष्टीकरण:
महाराष्ट्र = ३७१, गोवा = ३७१-I, नागालँड = ३७१-A, मिझोरम = ३७१-G. MPSC राज्य-अनुच्छेद जोडी येते.
प्रश्न १०
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) गोवा विधानसभा किमान ३० सदस्य
B) अनुच्छेद ३७१-I गोवासाठी
C) अनुच्छेद ३७१-A गोवासाठी
D) महाराष्ट्रात विदर्भ-मराठवाडा विशेष तरतूद
उत्तर: C) अनुच्छेद ३७१-A गोवासाठी
स्पष्टीकरण:
३७१-A = नागालँड. गोवा = ३७१-I. MPSC मध्ये A, I, J सारखे suffix चुकतात – काळजी घ्या.
प्रश्न ११
अनुच्छेद ३७१ चा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) भाषा संरक्षण
B) विशिष्ट भागांचा समतोल विकास
C) धर्मस्वातंत्र्य
D) न्यायालयाची रचना
उत्तर: B) विशिष्ट भागांचा समतोल विकास
स्पष्टीकरण:
विदर्भ, मराठवाडा, सौराष्ट्र, कच्छ या भागांचा विकास समान राहावा हा उद्देश. राज्यपालांमार्फत देखरेख. MPSC उद्देश प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न १२
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. अनुच्छेद ३७१ महाराष्ट्र व गुजरातसाठी आहे.
2. विकास मंडळे स्थापन करता येतात.
3. गोवासाठीही तोच अनुच्छेद ३७१ लागू आहे.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण:
गोवासाठी वेगळा अनुच्छेद ३७१-I आहे. ३७१ फक्त महाराष्ट्र-गुजरात. MPSC फरक तपासतो.
प्रश्न १३
महाराष्ट्रातील कोणते विकास मंडळ अनुच्छेद ३७१ शी संबंधित आहेत?
A) फक्त मुंबई विकास मंडळ
B) विदर्भ, मराठवाडा व उर्वरित महाराष्ट्र विकास मंडळे
C) फक्त कोकण विकास मंडळ
D) कोणतेही नाही
उत्तर: B) विदर्भ, मराठवाडा व उर्वरित महाराष्ट्र विकास मंडळे
स्पष्टीकरण:
अनुच्छेद ३७१ च्या तरतुदीनुसार विदर्भ, मराठवाडा आणि उर्वरित महाराष्ट्रसाठी विकास मंडळे कार्यरत आहेत. MPSC महाराष्ट्र-विशिष्ट प्रश्न येतो.
प्रश्न १४
खालीलपैकी योग्य जोडी निवडा:
A) ३७१ – गोवा
B) ३७१-I – महाराष्ट्र
C) ३७१ – महाराष्ट्र व गुजरात
D) ३७१-A – गोवा
उत्तर: C) ३७१ – महाराष्ट्र व गुजरात
स्पष्टीकरण:
फक्त C बरोबर. बाकी चुकीच्या जोड्या आहेत. MPSC थेट जोडी प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न १५
अनुच्छेद ३७१-I कशासाठी विशेष तरतूद करतो?
A) गोवातील भाषा
B) गोवा विधानसभेची किमान सदस्य संख्या
C) गोवातील जमीन अधिकार
D) गोवा उच्च न्यायालय
उत्तर: B) गोवा विधानसभेची किमान सदस्य संख्या
स्पष्टीकरण:
मुख्य तरतूद = विधानसभा किमान ३० सदस्य. इतर राज्यांपेक्षा ही मर्यादित विशेष तरतूद आहे. MPSC ३७१-I चा सार विचारतो.
प्रश्न १६
खालील विधानांचा विचार करा:
1. अनुच्छेद ३७१ भाग २१ मध्ये आहे.
2. ३७१ ते ३७१-J विशेष राज्यांसाठी तरतुदी आहेत.
3. सर्व राज्यांना अनुच्छेद ३७१ लागू आहे.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण:
फक्त काही राज्यांसाठी विशेष अनुच्छेद आहेत. सर्व राज्यांना लागू नाही. MPSC व्याप्ती प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न १७
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) विदर्भ – अनुच्छेद ३७१
B) मराठवाडा – अनुच्छेद ३७१
C) सौराष्ट्र – अनुच्छेद ३७१
D) गोवा – अनुच्छेद ३७१
उत्तर: D) गोवा – अनुच्छेद ३७१
स्पष्टीकरण:
गोवा = ३७१-I. विदर्भ, मराठवाडा, सौराष्ट्र = ३७१. MPSC सूक्ष्म फरक तपासतो.
प्रश्न १८
अनुच्छेद ३७१ नुसार विशेष जबाबदारी कोणाची आहे?
A) मुख्यमंत्री
B) राज्यपाल
C) राष्ट्रपती
D) उच्च न्यायालय
उत्तर: B) राज्यपाल
स्पष्टीकरण:
राज्यपालांना विदर्भ-मराठवाडा (व गुजरातमध्ये सौराष्ट्र-कच्छ) विकासाबाबत विशेष जबाबदारी आहे. MPSC अधिकार-व्यक्ति प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न १९
खालील जोड्या जुळवा:
| भाग / राज्य | अनुच्छेद |
| ---------------- | -------- |
| a) विदर्भ | 1) ३७१-I |
| b) गोवा | 2) ३७१ |
| c) नागालँड | 3) ३७१-A |
| d) हैदराबाद-कर्नाटक | 4) ३७१-J |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
स्पष्टीकरण:
विदर्भ = ३७१, गोवा = ३७१-I, नागालँड = ३७१-A, हैदराबाद-कर्नाटक = ३७१-J. MPSC पूर्ण जोडी येते.
प्रश्न २०
खालीलपैकी कोणते पूर्णपणे योग्य आहे?
1. महाराष्ट्र – अनुच्छेद ३७१ (विदर्भ-मराठवाडा)
2. गोवा – अनुच्छेद ३७१-I (किमान ३० सदस्य)
3. गुजरात – अनुच्छेद ३७१ (सौराष्ट्र-कच्छ)
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
स्पष्टीकरण:
तीनही विधाने पूर्णपणे बरोबर आहेत. ही अनुच्छेद ३७१ मालिकेतील महाराष्ट्र-गोवा-गुजरात सारांश आहे. MPSC ‘सर्व बरोबर’ पर्याय असलेले प्रश्न येतात.
📚 झटपट पुनरावलोकन
- अनुच्छेद ३७१ – महाराष्ट्र + गुजरात
- महाराष्ट्र – विदर्भ व मराठवाडा (राज्यपाल विशेष जबाबदारी)
- गुजरात – सौराष्ट्र व कच्छ
- अनुच्छेद ३७१-I – गोवा (विधानसभा किमान ३० सदस्य)
- ३७१-A – नागालँड | ३७१-J – कर्नाटक
- भाग २१ – तात्पुरत्या व विशेष तरतुदी
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: