अनुच्छेद ३७१-F | सिक्किम विशेष तरतुदी – MPSC साठी अभ्यास
अनुच्छेद ३७१-F हा भारतीय राज्यघटनेतील सिक्किम राज्यासाठी करण्यात आलेल्या विशेष घटनात्मक तरतुदींशी संबंधित आहे. MPSC राज्यसेवा, संयुक्त परीक्षा आणि इतर स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने अनुच्छेद ३७१ मालिकेतील तरतुदी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत.
सिक्किमला भारताचे पूर्ण राज्य म्हणून १९७५ मध्ये मान्यता मिळाली. ३६व्या घटनादुरुस्ती अधिनियम, १९७५ द्वारे सिक्किमला भारताचे २२वे राज्य करण्यात आले आणि अनुच्छेद ३७१-F समाविष्ट करण्यात आला.
यापूर्वी ३५व्या घटनादुरुस्ती अधिनियम, १९७४ द्वारे सिक्किमला Associate State असा दर्जा देण्यात आला होता. त्यानंतर ३६व्या घटनादुरुस्तीने सिक्किमला पूर्ण राज्याचा दर्जा दिला. त्यामुळे ३५वी आणि ३६वी घटनादुरुस्ती या दोन्ही सिक्किमच्या घटनात्मक इतिहासाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या आहेत.
अनुच्छेद ३७१-F मध्ये सिक्किमच्या विशेष परिस्थितीचा विचार करून विधानसभा रचना, प्रतिनिधित्व, विद्यमान कायदे आणि काही विशेष हक्कांशी संबंधित तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे MPSC परीक्षेत अनुच्छेद ३७१-F सोबत सिक्किमचे राज्यत्व, घटनादुरुस्ती आणि इतर अनुच्छेदांची तुलना यावर प्रश्न विचारले जाऊ शकतात.
या प्रश्नसंचामध्ये अनुच्छेद ३७१-F, सिक्किमचे भारतात विलीनीकरण, ३५वी व ३६वी घटनादुरुस्ती, सिक्किमचे २२वे राज्य म्हणून स्थान, राजधानी तसेच अनुच्छेद ३७१ मालिकेतील महत्त्वाच्या तरतुदींवर आधारित २० बहुपर्यायी प्रश्न दिले आहेत.
सूचना: हे प्रश्न खऱ्या MPSC प्रश्नपत्रिकेच्या स्टाईलमध्ये आहेत. स्वतः सोडवा, नंतर उत्तर वाचा.
प्रश्न १
खालील विधानांचा विचार करा:
1. अनुच्छेद ३७१-F सिक्किमसाठी आहे.
2. अनुच्छेद ३७१-F मणिपूरसाठी आहे.
3. अनुच्छेद ३७१-F भाग २१ मध्ये आहे.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त १ आणि ३
C) फक्त २ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: B) फक्त १ आणि ३
स्पष्टीकरण:
३७१-F = सिक्किम, भाग २१. मणिपूर = ३७१-C. विधान २ चुकीचे. MPSC अनुच्छेद-राज्य जोडी येते.
प्रश्न २
अनुच्छेद ३७१-F कोणत्या घटनादुरुस्तीने जोडला गेला?
A) ३२वी दुरुस्ती
B) ३५वी दुरुस्ती
C) ३६वी दुरुस्ती
D) २७वी दुरुस्ती
उत्तर: C) ३६वी दुरुस्ती
स्पष्टीकरण:
३६वी घटनादुरुस्ती (१९७५) ने सिक्किम भारत संघात पूर्ण राज्य म्हणून सामील केले आणि ३७१-F जोडला. MPSC दुरुस्ती-वर्ष प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न ३
खालील जोड्या जुळवा:
| अनुच्छेद | राज्य |
| ---------- | ------------ |
| a) ३७१-F | 1) मणिपूर |
| b) ३७१-C | 2) सिक्किम |
| c) ३७१-A | 3) नागालँड |
| d) ३७१-B | 4) आसाम |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
स्पष्टीकरण:
३७१-F = सिक्किम, ३७१-C = मणिपूर, ३७१-A = नागालँड, ३७१-B = आसाम. MPSC जोडी प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न ४
सिक्किम भारत संघात पूर्ण राज्य म्हणून कोणत्या वर्षी सामील झाले?
A) १९७४
B) १९७५
C) १९७६
D) १९८७
उत्तर: B) १९७५
स्पष्टीकरण:
१६ मे १९७५ – सिक्किम २२वे राज्य. ३६वी दुरुस्ती. MPSC राज्य निर्मिती वर्ष विचारते.
प्रश्न ५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) ३७१-F = सिक्किम
B) ३६वी दुरुस्तीने जोडला
C) ३७१-F = मिझोरम
D) सिक्किम १९७५ मध्ये राज्य झाले
उत्तर: C) ३७१-F = मिझोरम
स्पष्टीकरण:
मिझोरम = ३७१-G. ३७१-F = फक्त सिक्किम. MPSC ‘चुकीचे विधान’ प्रकार येतो.
प्रश्न ६
अनुच्छेद ३७१-F ची महत्त्वाची तरतूद कोणती आहे?
A) फक्त भाषा संरक्षण
B) जुन्या कायदे व राजगादी संबंधित हक्कांचे संरक्षण, विधानसभा रचना
C) फक्त Administrative Tribunal
D) विधानसभा किमान ३० सदस्य
उत्तर: B) जुन्या कायदे व राजगादी संबंधित हक्कांचे संरक्षण, विधानसभा रचना
स्पष्टीकरण:
सिक्किममधील जुने कायदे (लागू असल्यास), विधानसभेची रचना, संसद प्रतिनिधित्व व उच्च न्यायालय संबंधित विशेष तरतुदी. MPSC मुख्य तरतूद विचारते.
प्रश्न ७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. ३७१-F = सिक्किम
2. ३६वी दुरुस्ती = १९७५
3. सिक्किम २२वे राज्य आहे
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
स्पष्टीकरण:
तीनही बरोबर. MPSC तथ्ये एकत्र विचारतो.
प्रश्न ८
खालील जोड्या जुळवा:
| अनुच्छेद | मुख्य विषय |
| -------- | --------------------------------- |
| a) ३७१-F | 1) हिल एरिया समिती |
| b) ३७१-C | 2) सिक्किम सामीली व विशेष तरतुदी |
| c) ३७१-A | 3) नागा प्रथा-जमीन |
| d) ३७१-G | 4) मिझो प्रथा-जमीन |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
स्पष्टीकरण:
३७१-F = सिक्किम, ३७१-C = हिल एरिया, ३७१-A = नागा, ३७१-G = मिझो. MPSC तुलना जोडी येते.
प्रश्न ९
अनुच्छेद ३७१-F चा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) फक्त पर्यटन विकास
B) सिक्किम भारत संघात सामील करताना विशेष हक्क व जुन्या व्यवस्थेचे संरक्षण
C) फक्त सीमा सुरक्षा
D) उच्च न्यायालय स्थानांतर
उत्तर: B) सिक्किम भारत संघात सामील करताना विशेष हक्क व जुन्या व्यवस्थेचे संरक्षण
स्पष्टीकरण:
राजशाहीनंतर संघराज्यात सामीली करताना स्थानिक हक्क, कायदे व प्रतिनिधित्वाचे संरक्षण. MPSC उद्देश प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न १०
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) ३७१-F = ३६वी दुरुस्ती
B) ३७१-F = १९७५
C) ३७१-F = २७वी दुरुस्ती
D) सिक्किम = २२वे राज्य
उत्तर: C) ३७१-F = २७वी दुरुस्ती
स्पष्टीकरण:
२७वी = ३७१-C (मणिपूर, १९७१). ३७१-F = ३६वी (१९७५). MPSC दुरुस्ती चुकण्याची शक्यता तपासते.
प्रश्न ११
सिक्किमची राजधानी कोणती आहे?
A) दार्जिलिंग
B) गँगटॉक
C) नामची
D) पेल्लिंग
उत्तर: B) गँगटॉक
स्पष्टीकरण:
सिक्किम राजधानी = गँगटॉक. MPSC राज्य-राजधानी सोबत विचारते.
प्रश्न १२
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. ३७१-F सिक्किमसाठी आहे.
2. ३६वी दुरुस्तीने सिक्किम पूर्ण राज्य झाले.
3. हा अनुच्छेद आसामसाठी आहे.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण:
आसाम = ३७१-B. विधान ३ चुकीचे. MPSC व्याप्ती प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न १३
सिक्किम भारत संघात सामील होण्यापूर्वी कशा स्वरूपात होते?
A) ब्रिटिश प्रांत
B) संरक्षित राज्य / राजशाही (Chogyal)
C) फ्रेंच वसाहत
D) केंद्रशासित प्रदेश
उत्तर: B) संरक्षित राज्य / राजशाही (Chogyal)
स्पष्टीकरण:
सिक्किम चोग्याल (राजा) च्या अधिपत्याखालील संरक्षित राज्य होते; १९७५ मध्ये जनमत व दुरुस्तीने पूर्ण राज्य. MPSC ऐतिहासिक पार्श्वभूमी विचारते.
प्रश्न १४
खालील जोड्या जुळवा:
| अनुच्छेद | दुरुस्ती / वर्ष |
| -------- | ----------------- |
| a) ३७१-F | 1) २७वी / १९७१ |
| b) ३७१-C | 2) ३६वी / १९७५ |
| c) ३७१-A | 3) १३वी / १९६३ |
| d) ३७१-B | 4) २२वी / १९६९ |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
स्पष्टीकरण:
३७१-F = ३६वी/१९७५, ३७१-C = २७वी/१९७१, ३७१-A = १३वी/१९६३, ३७१-B = २२वी/१९६९. MPSC दुरुस्ती जोडी येते.
प्रश्न १५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) ३७१-F = सिक्किम सामीली
B) ३७१-G = मिझोरम
C) ३७१-F = Administrative Tribunal
D) ३६वी दुरुस्ती = १९७५
उत्तर: C) ३७१-F = Administrative Tribunal
स्पष्टीकरण:
Tribunal = ३७१-D (आंध्र). ३७१-F = सिक्किम विशेष सामीली तरतुदी. MPSC विषय चुकण्याची शक्यता तपासते.
प्रश्न १६
अनुच्छेद ३७१-F नुसार सिक्किम विधानसभेबाबत काय तरतूद आहे?
A) किमान ३० सदस्य बंधनकारक (गोवा सारखी)
B) विधानसभेची संख्या व रचना संबंधित विशेष तरतूद
C) विधानसभा बंद करणे
D) फक्त नामनिर्देशित सदस्य
उत्तर: B) विधानसभेची संख्या व रचना संबंधित विशेष तरतूद
स्पष्टीकरण:
सिक्किम विधानसभेच्या सदस्यांच्या संख्येबाबत व प्रतिनिधित्वाबाबत विशेष तरतुदी ३७१-F मध्ये आहेत. गोवा = ३७१-I (किमान ३०). MPSC फरक विचारतो.
प्रश्न १७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. ३७१-F भाग २१ मध्ये आहे.
2. सिक्किम १९७५ मध्ये २२वे राज्य झाले.
3. ३५वी दुरुस्तीने सिक्किमला ‘सह-राज्य’ दर्जा दिला होता
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
स्पष्टीकरण:
तीनही बरोबर. ३५वी दुरुस्ती (१९७४) – Associate State; ३६वी (१९७५) – पूर्ण राज्य + ३७१-F. MPSC क्रम प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न १८
सिक्किमला ‘Associate State’ दर्जा कोणत्या दुरुस्तीने मिळाला?
A) ३६वी
B) ३५वी
C) ३२वी
D) २७वी
उत्तर: B) ३५वी
स्पष्टीकरण:
३५वी दुरुस्ती (१९७४) – Associate State. नंतर ३६वी (१९७५) – पूर्ण राज्य. MPSC दोन्ही दुरुस्त्या विचारतो.
प्रश्न १९
खालीलपैकी योग्य जोडी निवडा:
A) ३७१-F – मणिपूर – २७वी दुरुस्ती
B) ३७१-F – सिक्किम – ३६वी दुरुस्ती – १९७५
C) ३७१-F – नागालँड – प्रथा संरक्षण
D) ३७१-F – गोवा – ३० सदस्य
उत्तर: B) ३७१-F – सिक्किम – ३६वी दुरुस्ती – १९७५
स्पष्टीकरण:
फक्त B पूर्णपणे बरोबर. MPSC थेट जोडी प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न २०
खालीलपैकी कोणते पूर्णपणे योग्य आहे?
1. ३७१-F = सिक्किम
2. ३६वी दुरुस्ती = १९७५
3. सिक्किम = २२वे राज्य
4. ३५वी दुरुस्ती = Associate State (१९७४)
A) फक्त १, २
B) फक्त १, २, ३
C) १, २, ३, ४
D) फक्त २, ३, ४
उत्तर: C) १, २, ३, ४
स्पष्टीकरण:
सर्व चार विधाने बरोबर. ही अनुच्छेद ३७१-F व सिक्किम सामीलीची संपूर्ण सारांश पुनरावृत्ती आहे. MPSC ‘सर्व बरोबर’ पर्याय असलेले प्रश्न येतात.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: