अनुच्छेद ३७१-G | मिझोरम विशेष तरतुदी – MPSC साठी अभ्यास
अनुच्छेद ३७१-G हा भारतीय राज्यघटनेतील मिझोरम राज्यासाठी करण्यात आलेल्या विशेष तरतुदींशी संबंधित आहे. MPSC राज्यसेवा, संयुक्त परीक्षा आणि इतर स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने अनुच्छेद ३७१ मालिकेतील तरतुदी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत.
अनुच्छेद ३७१-G अंतर्गत मिझोरममधील मिझो लोकांच्या धार्मिक किंवा सामाजिक प्रथा, प्रथागत कायदा, प्रथागत न्यायदानाची पद्धत तसेच जमीन मालकी व हस्तांतरण यांसारख्या बाबींना विशेष घटनात्मक संरक्षण देण्यात आले आहे.
या तरतुदीमुळे संसदेला या विषयांशी संबंधित कायदे मिझोरममध्ये लागू करण्याबाबत विशेष मर्यादा आहेत. अशा कायद्यांना मिझोरम विधानसभेने ठरावाद्वारे मान्यता दिल्याशिवाय ते संबंधित बाबींवर लागू होत नाहीत.
📌 लक्षात ठेवा:
अनुच्छेद ३७१-G चा संबंध मिझोरमशी आहे, तर अनुच्छेद ३७१-A चा संबंध नागालँडशी आहे. दोन्ही अनुच्छेदांमध्ये स्थानिक प्रथा, प्रथागत कायदा आणि जमीन यांसंबंधी विशेष संरक्षणाची समान वैशिष्ट्ये आढळतात.
अनुच्छेद ३७१-G हा ५३व्या घटनादुरुस्ती अधिनियम, १९८६ द्वारे राज्यघटनेत समाविष्ट करण्यात आला. मिझोरमला पूर्ण राज्याचा दर्जा २० फेब्रुवारी १९८७ रोजी मिळाला.
🎯 MPSC साठी महत्त्वाचा फरक:
५३वी घटनादुरुस्ती – १९८६ → अनुच्छेद ३७१-G
मिझोरम पूर्ण राज्य – २० फेब्रुवारी १९८७
मिझोरमची राजधानी आइझॉल आहे. मिझोरम पूर्वी आसाममधील लुशाई हिल्स जिल्ह्याचा भाग होता. पुढे त्याला केंद्रशासित प्रदेशाचा दर्जा देण्यात आला आणि १९८७ मध्ये पूर्ण राज्याचा दर्जा मिळाला.
सूचना: हे प्रश्न खऱ्या MPSC प्रश्नपत्रिकेच्या स्टाईलमध्ये आहेत. स्वतः सोडवा, नंतर उत्तर वाचा.
प्रश्न १
खालील विधानांचा विचार करा:
1. अनुच्छेद ३७१-G मिझोरमसाठी आहे.
2. अनुच्छेद ३७१-G नागालँडसाठी आहे.
3. अनुच्छेद ३७१-G भाग २१ मध्ये आहे.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त १ आणि ३
C) फक्त २ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: B) फक्त १ आणि ३
स्पष्टीकरण:
३७१-G = मिझोरम, भाग २१. नागालँड = ३७१-A. विधान २ चुकीचे. MPSC अनुच्छेद-राज्य जोडी येते.
प्रश्न २
अनुच्छेद ३७१-G कोणत्या घटनादुरुस्तीने जोडला गेला?
A) ३६वी दुरुस्ती
B) ५३वी दुरुस्ती
C) ५६वी दुरुस्ती
D) १३वी दुरुस्ती
उत्तर: B) ५३वी दुरुस्ती
स्पष्टीकरण:
५३वी घटनादुरुस्ती (१९८६) ने अनुच्छेद ३७१-G जोडला. मिझोरम पूर्ण राज्य झाल्यावर. MPSC दुरुस्ती-वर्ष प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न ३
खालील जोड्या जुळवा:
| अनुच्छेद | राज्य |
| ---------- | ------------ |
| a) ३७१-G | 1) नागालँड |
| b) ३७१-A | 2) मिझोरम |
| c) ३७१-F | 3) सिक्किम |
| d) ३७१-I | 4) गोवा |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
स्पष्टीकरण:
३७१-G = मिझोरम, ३७१-A = नागालँड, ३७१-F = सिक्किम, ३७१-I = गोवा. MPSC जोडी प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न ४
अनुच्छेद ३७१-G नुसार संसदेचा कायदा मिझोरमला कधी लागू होतो?
A) थेट लागू होतो
B) मिझोरम विधानसभेच्या ठरावाने संमती दिल्यास
C) फक्त राज्यपालांच्या आदेशाने
D) सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशाने
उत्तर: B) मिझोरम विधानसभेच्या ठरावाने संमती दिल्यास
स्पष्टीकरण:
धर्म, सामाजिक प्रथा, प्रथा कायदा, न्यायदान व जमीन याबाबत संसदेचा कायदा – विधानसभेच्या संमतीनेच लागू. ३७१-A (नागालँड) सारखे. MPSC मुख्य तरतूद विचारते.
प्रश्न ५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) ३७१-G = मिझोरम
B) ५३वी दुरुस्तीने जोडला
C) ३७१-G = नागालँड
D) मिझो प्रथा व जमीन संरक्षित आहे
उत्तर: C) ३७१-G = नागालँड
स्पष्टीकरण:
नागालँड = ३७१-A. ३७१-G = फक्त मिझोरम. MPSC ‘चुकीचे विधान’ प्रकार येतो.
प्रश्न ६
मिझोरम पूर्ण राज्य कोणत्या वर्षी झाले?
A) १९७५
B) १९८६
C) १९८७
D) १९७२
उत्तर: B) १९८६
स्पष्टीकरण:
मिझोरम २० फेब्रुवारी १९८६ रोजी पूर्ण राज्य (५३वी दुरुस्ती). MPSC राज्य निर्मिती वर्ष विचारते.
प्रश्न ७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. ३७१-G = मिझोरम
2. ५३वी दुरुस्ती = १९८६
3. धर्म, प्रथा, जमीन संरक्षण – विधानसभा संमती आवश्यक
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
स्पष्टीकरण:
तीनही बरोबर. MPSC तथ्ये एकत्र विचारतो.
प्रश्न ८
खालील जोड्या जुळवा:
| अनुच्छेद | मुख्य तरतूद |
| -------- | ------------------------------- |
| a) ३७१-G | 1) नागा प्रथा-जमीन |
| b) ३७१-A | 2) मिझो प्रथा-जमीन-धर्म |
| c) ३७१-I | 3) गोवा विधानसभा किमान ३० |
| d) ३७१-F | 4) सिक्किम सामीली |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
स्पष्टीकरण:
३७१-G = मिझो, ३७१-A = नागा, ३७१-I = गोवा ३०, ३७१-F = सिक्किम. MPSC तुलना जोडी येते.
प्रश्न ९
अनुच्छेद ३७१-G चा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) फक्त पर्यटन विकास
B) मिझो समाज, धर्म, प्रथा व जमीन अधिकारांचे संरक्षण
C) फक्त भाषा लादणे
D) Administrative Tribunal
उत्तर: B) मिझो समाज, धर्म, प्रथा व जमीन अधिकारांचे संरक्षण
स्पष्टीकरण:
नागालँड (३७१-A) सारखेच – धर्म, सामाजिक प्रथा, प्रथा कायदा, न्यायदान, जमीन मालकी-हस्तांतरण. MPSC उद्देश प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न १०
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) ३७१-G = ५३वी दुरुस्ती
B) ३७१-G = १९८६
C) ३७१-G = ५६वी दुरुस्ती
D) मिझोरम = पूर्ण राज्य १९८६
उत्तर: C) ३७१-G = ५६वी दुरुस्ती
स्पष्टीकरण:
५६वी दुरुस्ती = गोवा (३७१-I, १९८७). ३७१-G = ५३वी (१९८६). MPSC दुरुस्ती चुकण्याची शक्यता तपासते.
प्रश्न ११
मिझोरमची राजधानी कोणती आहे?
A) इंफाल
B) आइझॉल
C) कोहिमा
D) अगरतला
उत्तर: B) आइझॉल
स्पष्टीकरण:
मिझोरम राजधानी = आइझॉल. इंफाल = मणिपूर, कोहिमा = नागालँड, अगरतला = त्रिपुरा. MPSC राजधानी सोबत विचारते.
प्रश्न १२
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. ३७१-G मिझोरमसाठी आहे.
2. विधानसभेची संमती आवश्यक आहे.
3. हा अनुच्छेद मणिपूरसाठी आहे.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण:
मणिपूर = ३७१-C. विधान ३ चुकीचे. MPSC व्याप्ती प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न १३
अनुच्छेद ३७१-G कोणत्या बाबींचे संरक्षण करते?
1. मिझो धर्म व सामाजिक प्रथा
2. प्रथा कायदा व न्यायदान
3. जमिनीची मालकी व हस्तांतरण
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
स्पष्टीकरण:
तीनही बाबी संरक्षित – ३७१-A सारख्या. MPSC संरक्षण यादी प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न १४
खालील जोड्या जुळवा:
| अनुच्छेद | दुरुस्ती / वर्ष |
| -------- | -------------------- |
| a) ३७१-G | 1) १३वी / १९६३ |
| b) ३७१-A | 2) ५३वी / १९८६ |
| c) ३७१-I | 3) ५६वी / १९८७ |
| d) ३७१-F | 4) ३६वी / १९७५ |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
स्पष्टीकरण:
३७१-G = ५३वी/१९८६, ३७१-A = १३वी/१९६३, ३७१-I = ५६वी/१९८७, ३७१-F = ३६वी/१९७५. MPSC दुरुस्ती जोडी येते.
प्रश्न १५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) ३७१-G = मिझो प्रथा-जमीन संरक्षण
B) ३७१-A = नागा प्रथा-जमीन संरक्षण
C) ३७१-G = विधानसभा किमान ३० सदस्य
D) दोन्हीत विधानसभा संमती आवश्यक
उत्तर: C) ३७१-G = विधानसभा किमान ३० सदस्य
स्पष्टीकरण:
किमान ३० = ३७१-I (गोवा). ३७१-G = प्रथा-जमीन-धर्म. MPSC विषय चुकण्याची शक्यता तपासते.
प्रश्न १६
मिझोरम पूर्वी कोणत्या राज्याचा भाग होता?
A) मणिपूर
B) आसाम
C) नागालँड
D) त्रिपुरा
उत्तर: B) आसाम
स्पष्टीकरण:
मिझोरम पूर्वी आसामचा लुशाई हिल्स जिल्हा; नंतर केंद्रशासित, १९८६ पूर्ण राज्य. MPSC ऐतिहासिक पार्श्वभूमी विचारते.
प्रश्न १७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. ३७१-G भाग २१ मध्ये आहे.
2. ३७१-A सारखेच संरक्षण स्वरूप आहे.
3. संसदेचा कायदा थेट लागू होतो, संमतीची गरज नाही.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण:
विधानसभेची संमती **आवश्यक** आहे. विधान ३ चुकीचे. MPSC प्रक्रिया प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न १८
मिझोरमचा अधिकृत भाषा / मुख्य भाषा कोणती मानली जाते?
A) असमिया
B) मिझो
C) मणिपुरी
D) बंगाली
उत्तर: B) मिझो
स्पष्टीकरण:
मिझो (लुशाई) मुख्य भाषा. MPSC राज्य-भाषा सोबत येते.
प्रश्न १९
खालीलपैकी योग्य जोडी निवडा:
A) ३७१-G – नागालँड – १३वी दुरुस्ती
B) ३७१-G – मिझोरम – ५३वी दुरुस्ती – प्रथा-जमीन संरक्षण
C) ३७१-G – गोवा – ३० सदस्य
D) ३७१-G – सिक्किम – ३६वी दुरुस्ती
उत्तर: B) ३७१-G – मिझोरम – ५३वी दुरुस्ती – प्रथा-जमीन संरक्षण
स्पष्टीकरण:
फक्त B पूर्णपणे बरोबर. MPSC थेट जोडी प्रश्नांमध्ये येते.
प्रश्न २०
खालीलपैकी कोणते पूर्णपणे योग्य आहे?
1. ३७१-G = मिझोरम
2. ५३वी दुरुस्ती = १९८६
3. संरक्षण = धर्म, प्रथा, न्यायदान, जमीन
4. विधानसभेच्या संमतीनेच संसद कायदा लागू
A) फक्त १, २
B) फक्त १, २, ३
C) १, २, ३, ४
D) फक्त २, ३, ४
उत्तर: C) १, २, ३, ४
स्पष्टीकरण:
सर्व चार विधाने बरोबर. ही अनुच्छेद ३७१-G ची संपूर्ण सारांश पुनरावृत्ती आहे. MPSC ‘सर्व बरोबर’ पर्याय असलेले प्रश्न येतात.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: