मराठी व्याकरण | MPSC साठी 20 अवघड प्रश्न व उत्तरे (भाग 4)
सूचना: हे प्रश्न खऱ्या MPSC प्रश्नपत्रिकेच्या स्टाईलमध्ये आहेत. स्वतः सोडवा, नंतर उत्तर वाचा.
प्रश्न १
खालील विधानांचा विचार करा:
1. ‘सूर्योदय’ मध्ये गुणसंधी आहे.
2. ‘देवेंद्र’ मध्ये गुणसंधि आहे.
3. ‘महाशय’ मध्ये यणसंधी आहे.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण:
सूर्य+उदय = गुण; देव+इंद्र = गुण. महा+आशय = दीर्घ. यण = इ/उ/ऋ + स्वर → य्/व्/र्. MPSC संधी प्रकार येतात.
प्रश्न २
‘राजर्षि’ या शब्दात कोणती संधी आहे?
A) गुणसंधी
B) वृद्धि संधी
C) यणसंधी
D) दीर्घ संधी
उत्तर: A) गुणसंधी
स्पष्टीकरण:
राज+ऋषि → गुण (अ+ऋ = अर्). MPSC संधी ओळखणे येते.
प्रश्न ३
खालील जोड्या जुळवा:
| शब्द | संधी प्रकार |
| ----------- | ------------- |
| a) विद्यार्थी | 1) दीर्घ |
| b) महोदय | 2) यण |
| c) गायक | 3) वृद्धि |
| d) नैतिक | 4) अयादि |
A) a-2, b-1, c-4, d-3
B) a-1, b-2, c-3, d-4
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-4, d-3
स्पष्टीकरण:
विद्या+अर्थी = यण; महा+उदय = दीर्घ; गै+अक = अयादि; नीति+इक = वृद्धि. MPSC जोडी येते.
प्रश्न ४
‘मातापितरौ’ यात कोणता समास आहे?
A) तत्पुरुष
B) द्वंद्व
C) बहुव्रीहि
D) कर्मधारय
उत्तर: B) द्वंद्व
स्पष्टीकरण:
माता आणि पिता – दोन्ही प्रधान = द्वंद्व. MPSC समास प्रकार येतात.
प्रश्न ५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) ‘पीतांबर’ – बहुव्रीहि समास
B) ‘राजपुरुष’ – तत्पुरुष
C) ‘महाभारत’ – कर्मधारय
D) ‘पीतांबर’ – तत्पुरुष
उत्तर: D) ‘पीतांबर’ – तत्पुरुष
स्पष्टीकरण:
पीत+अंबर = ज्याचे अंबर (वस्त्र) पीत (पिवळे) आहे – **बहुव्रीहि**. MPSC समास ओळखणे येते.
प्रश्न ६
खालील जोड्या जुळवा:
| उदाहरण | समास |
| ----------- | ----------- |
| a) त्रिलोक | 1) द्वंद्व |
| b) रामकृष्ण | 2) द्विगु |
| c) नीलोत्पल | 3) कर्मधारय |
| d) यथाशक्ति | 4) अव्ययीभाव |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न ७
‘चंद्रासारखा चेहरा’ यात कोणता अलंकार आहे?
A) रूपक
B) उपमा
C) उत्प्रेक्षा
D) अतिशयोक्ती
उत्तर: B) उपमा
स्पष्टीकरण:
‘सारखा’ शब्द = उपमा. रूपक मध्ये ‘आहे’ सारखे अभेद. MPSC अलंकार येतात.
प्रश्न ८
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. उपमा – साम्य दर्शवते (सारखा, समान)
2. रूपक – अभेद कल्पनेने
3. अनुप्रास – ध्वनीची पुनरावृत्ती
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न ९
‘तो पळाला की वाऱ्यासारखा’ यात कोणता अलंकार?
A) रूपक
B) उपमा
C) यमक
D) श्लेष
उत्तर: B) उपमा
स्पष्टीकरण:
‘सारखा’ = उपमा अलंकार. MPSC उदाहरण-ओळख येते.
प्रश्न १०
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) कर्तरी प्रयोग – कर्ता प्रथमा
B) कर्मणी प्रयोग – कर्म प्रथमा
C) भावे प्रयोग – क्रियापद मुख्य
D) कर्तरी प्रयोग – कर्म प्रथमा
उत्तर: D) कर्तरी प्रयोग – कर्म प्रथमा
स्पष्टीकरण:
कर्तरी = कर्ता प्रथमा; कर्मणी = कर्म प्रथमा. MPSC प्रयोग प्रकार येतात.
प्रश्न ११
खालील जोड्या जुळवा:
| वाक्यप्रकार | वैशिष्ट्य |
| -------------- | ---------------------- |
| a) विधानार्थक | 1) प्रश्न |
| b) प्रश्नार्थक | 2) साधी माहिती |
| c) आज्ञार्थक | 3) आदेश / विनती |
| d) उद्गारार्थक | 4) भावना व्यक्त |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न १२
‘पाणी’ शब्दाचे बहुवचन काय?
A) पाण्या
B) पाणी (अविकारी)
C) पाण्यां
D) पाण्याने
उत्तर: B) पाणी (अविकारी)
स्पष्टीकरण:
पाणी, दूध, लोणी इ. द्रव – सामान्यतः बहुवचनात बदल नाही (अविकारी/समरूप). MPSC वचन येते.
प्रश्न १३
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. लिंग – पुल्लिंग, स्त्रीलिंग, नपुंसकलिंग
2. ‘मुलगा’ – पुल्लिंग; ‘मुलगी’ – स्त्रीलिंग
3. ‘पुस्तक’ – नपुंसकलिंग
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न १४
‘घरचा’ या शब्दात कोणता प्रत्यय आहे?
A) चा
B) ईल
C) कर
D) पण
उत्तर: A) चा
स्पष्टीकरण:
घर + चा = संबंध दर्शवणारा प्रत्यय. MPSC प्रत्यय-ओळख येते.
प्रश्न १५
खालीलपैकी शुद्ध शब्द कोणता?
A) अनिक
B) अनेक
C) अनॅक
D) अनेख
उत्तर: B) अनेक
स्पष्टीकरण:
शुद्धलेखन – **अनेक**. MPSC शुद्ध-अशुद्ध शब्द येतात.
प्रश्न १६
खालील जोड्या जुळवा:
| अशुद्ध | शुद्ध |
| ---------- | ---------- |
| a) जुन्या | 1) कीर्ती |
| b) कीर्ती | 2) जुन्या (संदर्भानुसार) / जुने |
| c) शाला | 3) शाळा |
| d) ईश्वर | 4) ईश्वर (शुद्ध) |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
स्पष्टीकरण:
शाळा शुद्ध; कीर्ती शुद्ध. MPSC शुद्धलेखन जोडी येते.
प्रश्न १७
‘तो शाळेत जातो’ या वाक्याचा प्रयोग कोणता?
A) कर्मणी
B) कर्तरी
C) भावे
D) मिश्र
उत्तर: B) कर्तरी
स्पष्टीकरण:
कर्ता ‘तो’ प्रथमा, क्रियापद कर्त्याच्या लिंग-वचनानुसार = कर्तरी. MPSC प्रयोग ओळखणे येते.
प्रश्न १८
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. अव्यय – लिंग-वचन-विभक्ती न बदलणारे
2. उदा. आणि, पण, जर, तर
3. नाम – वस्तू/व्यक्तिचे नाम
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न १९
खालीलपैकी योग्य जोडी निवडा:
A) सूर्योदय – यणसंधी
B) सूर्योदय – गुणसंधी; पीतांबर – बहुव्रीहि
C) देवेंद्र – दीर्घ
D) राजपुरुष – द्वंद्व
उत्तर: B) सूर्योदय – गुणसंधी; पीतांबर – बहुव्रीहि
प्रश्न २०
खालीलपैकी कोणते पूर्णपणे योग्य आहे?
1. गुण – अ/आ + इ/ई/उ/ऊ/ऋ → ए/ओ/अर्
2. द्वंद्व – दोन्ही पदं प्रधान; बहुव्रीहि – अन्यार्थ
3. उपमा – सारखा; रूपक – अभेद
4. कर्तरी – कर्ता प्रथमा; कर्मणी – कर्म प्रथमा
A) फक्त १, २
B) फक्त १, २, ३
C) १, २, ३, ४
D) फक्त २, ३, ४
उत्तर: C) १, २, ३, ४
स्पष्टीकरण:
सर्व चार बरोबर – संधी, समास, अलंकार, प्रयोग सारांश. MPSC ‘सर्व बरोबर’ प्रकार येतो.
📚 झटपट पुनरावलोकन
- गुण – सूर्योदय, देवेंद्र | यण – विद्यार्थी | दीर्घ – महोदय
- द्वंद्व – मातापितरौ | बहुव्रीहि – पीतांबर | तत्पुरुष – राजपुरुष
- उपमा – सारखा | रूपक – अभेद | अनुप्रास – ध्वनी पुनरावृत्ती
- कर्तरी – कर्ता प्रथमा | कर्मणी – कर्म प्रथमा
- शुद्ध – अनेक, शाळा, कीर्ती
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: