विज्ञान | MPSC साठी 20 महत्त्वाचे प्रश्न व उत्तरे (भाग 2)
सूचना: प्रत्येक प्रश्न स्वतः सोडवा. नंतर उत्तर व स्पष्टीकरण वाचा.
प्रश्न १
मानवी शरीरातील सर्वात मोठी अंतःस्रावी ग्रंथी कोणती आहे?
A) यकृत
B) थायरॉईड
C) स्वादुपिंड
D) पिट्यूटरी
उत्तर: B) थायरॉईड
स्पष्टीकरण:
थायरॉईड ही मानवी शरीरातील सर्वात मोठी अंतःस्रावी ग्रंथी आहे. यकृत सर्वात मोठी ग्रंथी आहे पण ती अंतःस्रावी नाही. थायरॉईड गळ्याच्या भागात असते आणि थायरॉक्सिन हार्मोन तयार करते. MPSC मध्ये ग्रंथींच्या प्रश्नांमध्ये हा फरक विचारला जातो. विद्यार्थ्यांनी थायरॉईड आणि यकृत वेगळे लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न २
रक्तातील पांढऱ्या रक्तपेशींचे मुख्य कार्य काय आहे?
A) ऑक्सिजन वाहून नेणे
B) रोगप्रतिकारशक्ती
C) रक्त गोठणे
D) अन्न वाहून नेणे
उत्तर: B) रोगप्रतिकारशक्ती
स्पष्टीकरण:
पांढऱ्या रक्तपेशी (WBC) रोगप्रतिकारशक्ती वाढवतात आणि संसर्गाशी लढतात. लाल रक्तपेशी ऑक्सिजन वाहून नेतात. प्लेटलेट्स रक्त गोठण्यास मदत करतात. MPSC परीक्षेत रक्ताच्या घटकांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी तीनही घटकांचे कार्य लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न ३
प्रकाशसंश्लेषण कोणत्या भागांत होते?
A) मुळे
B) खोड
C) पाने (हरितलवक)
D) फुले
उत्तर: C) पाने (हरितलवक)
स्पष्टीकरण:
प्रकाशसंश्लेषण पानांतील हरितलवकात (Chloroplast) होते. क्लोरोफिल सूर्यप्रकाश शोषून घेतो. कार्बन डायऑक्साइड आणि पाण्यापासून अन्न तयार होते व ऑक्सिजन सोडला जातो. MPSC मध्ये वनस्पतिशास्त्राचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी स्थळ आणि समीकरण लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ४
विजेचा प्रतिरोध कोणत्या एककात मोजला जातो?
A) व्होल्ट
B) अँपिअर
C) ओहम
D) वॅट
उत्तर: C) ओहम
स्पष्टीकरण:
प्रतिरोध (Resistance) ओहम (Ohm) या एककात मोजला जातो. व्होल्ट विभवांतर, अँपिअर प्रवाह आणि वॅट शक्ती दर्शवते. MPSC परीक्षेत एककांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी सर्व विद्युत एकके लक्षात ठेवावीत.
प्रश्न ५
आवर्त सारणीचे जनक कोणाला म्हटले जाते?
A) डॉल्टन
B) मेंडेलीव्ह
C) रदरफोर्ड
D) बohr
उत्तर: B) मेंडेलीव्ह
स्पष्टीकरण:
दिमित्री मेंडेलीव्ह यांना आवर्त सारणीचे जनक म्हटले जाते. त्यांनी मूलद्रव्यांची आवर्त सारणी तयार केली. MPSC मध्ये शास्त्रज्ञ आणि शोधांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी मेंडेलीव्ह लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ६
पाण्याचा उत्कलनांक (उकळण्याचा बिंदू) किती आहे?
A) ०°C
B) ५०°C
C) १००°C
D) १२०°C
उत्तर: C) १००°C
स्पष्टीकरण:
सामान्य दाबावर पाण्याचा उत्कलनांक १००°C आणि गोठणबिंदू ०°C आहे. MPSC परीक्षेत मूलभूत रसायनशास्त्राचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी हे दोन बिंदू लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न ७
मानवी शरीरात सर्वात जास्त प्रमाणात आढळणारे धातु कोणते आहे?
A) लोह
B) कॅल्शियम
C) सोडियम
D) पोटॅशियम
उत्तर: B) कॅल्शियम
स्पष्टीकरण:
मानवी शरीरात कॅल्शियम सर्वाधिक प्रमाणात आहे. हाडांमध्ये आणि दातांमध्ये ते साठवले जाते. लोह हीमोग्लोबिनमध्ये असते. MPSC मध्ये पोषण आणि शरीरशास्त्राचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी कॅल्शियमचे महत्त्व लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ८
सूर्यमालेतील सर्वात मोठा ग्रह कोणता आहे?
A) पृथ्वी
B) शनी
C) गुरू
D) मंगळ
उत्तर: C) गुरू
स्पष्टीकरण:
गुरू (Jupiter) हा सूर्यमालेतील सर्वात मोठा ग्रह आहे. तो वायू ग्रह आहे. MPSC परीक्षेत खगोलशास्त्राचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी ग्रहांचा क्रम आणि वैशिष्ट्ये लक्षात ठेवावीत.
प्रश्न ९
पृथ्वीच्या वातावरणात ऑक्सिजनचे प्रमाण सुमारे किती आहे?
A) २१%
B) ७८%
C) ०.०३%
D) ५०%
उत्तर: A) २१%
स्पष्टीकरण:
वातावरणात नायट्रोजन सुमारे ७८% आणि ऑक्सिजन सुमारे २१% आहे. कार्बन डायऑक्साइड अतिशय कमी आहे. MPSC मध्ये वातावरण रचनेचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी टक्केवारी लक्षात ठेवावी.
प्रश्न १०
डीएनए मध्ये कोणती माहिती साठवली जाते?
A) आनुवंशिक माहिती
B) फक्त प्रथिनांची
C) फक्त ऊर्जेची
D) कोणतीही नाही
उत्तर: A) आनुवंशिक माहिती
स्पष्टीकरण:
DNA मध्ये आनुवंशिक माहिती साठवली जाते. वॉटसन आणि क्रिक यांनी DNA ची दुहेरी पिरॅमिड रचना शोधली. MPSC परीक्षेत जीवशास्त्राचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी DNA चे कार्य लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ११
चंद्रयान-३ ने चंद्राच्या कोणत्या भागात लँडिंग केले?
A) उत्तर ध्रुव
B) दक्षिण ध्रुव
C) विषुववृत्त
D) पूर्वेकडील भाग
उत्तर: B) दक्षिण ध्रुव
स्पष्टीकरण:
चंद्रयान-३ ने चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवीय प्रदेशात यशस्वी लँडिंग केले. भारत चौथा देश ठरला. MPSC मध्ये अंतराळ मोहिमांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी दक्षिण ध्रुव लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १२
व्हिटॅमिन C च्या कमतरतेमुळे कोणता रोग होतो?
A) स्कर्वी
B) बेरीबेरी
C) रिकेट्स
D) रात्रीचे अंधत्व
उत्तर: A) स्कर्वी
स्पष्टीकरण:
व्हिटॅमिन C च्या कमतरतेमुळे स्कर्वी होतो. बेरीबेरी व्हिटॅमिन B1 मुळे, रिकेट्स व्हिटॅमिन D मुळे होतो. MPSC परीक्षेत व्हिटॅमिन आणि रोगांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी जोड्या लक्षात ठेवाव्यात.
प्रश्न १३
मानवी शरीरातील सर्वात मोठा अवयव कोणता आहे?
A) यकृत
B) त्वचा
C) मेंदू
D) हृदय
उत्तर: B) त्वचा
स्पष्टीकरण:
त्वचा हा मानवी शरीरातील सर्वात मोठा अवयव आहे. यकृत सर्वात मोठी ग्रंथी आहे. त्वचा संरक्षण आणि तापमान नियंत्रण करते. MPSC मध्ये हा फरक विचारला जातो. विद्यार्थ्यांनी अवयव आणि ग्रंथी वेगळे लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न १४
विद्युत प्रवाहाचा SI एकक कोणता आहे?
A) व्होल्ट
B) अँपिअर
C) ओहम
D) कूलॉम
उत्तर: B) अँपिअर
स्पष्टीकरण:
विद्युत प्रवाहाचा SI एकक अँपिअर आहे. कूलॉम हे विद्युत भाराचे एकक आहे. MPSC परीक्षेत एककांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी अँपिअर लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १५
ओझोन थर कोणत्या किरणांपासून संरक्षण करतो?
A) अवरक्त किरण
B) अतिनील किरण
C) क्ष-किरण
D) गामा किरण
उत्तर: B) अतिनील किरण
स्पष्टीकरण:
ओझोन थर सूर्याच्या अतिनील (UV) किरणांपासून पृथ्वीचे संरक्षण करतो. CFC मुळे या थराला हानी होते. MPSC मध्ये पर्यावरण आणि विज्ञान एकत्र येते. विद्यार्थ्यांनी UV आणि ओझोन लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १६
हृदयाचे ठोके नियंत्रित करणारा हार्मोन कोणता आहे?
A) इन्सुलिन
B) अॅड्रेनालिन
C) थायरॉक्सिन
D) एस्ट्रोजन
उत्तर: B) अॅड्रेनालिन
स्पष्टीकरण:
अॅड्रेनालिन (एपिनेफ्रिन) हृदयाचे ठोके वाढवतो आणि आपत्कालीन स्थितीत शरीर तयार करतो. इन्सुलिन साखर नियंत्रित करतो. MPSC परीक्षेत हार्मोन आणि कार्यांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी अॅड्रेनालिन लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १७
पृथ्वी सूर्याभोवती एक प्रदक्षिणा पूर्ण करण्यास किती वेळ घेते?
A) २४ तास
B) ३६५ दिवस ६ तास
C) ३० दिवस
D) २७ दिवस
उत्तर: B) ३६५ दिवस ६ तास
स्पष्टीकरण:
पृथ्वी सूर्याभोवती एक प्रदक्षिणा पूर्ण करण्यास सुमारे ३६५ दिवस ६ तास घेते. त्यामुळे लीप वर्ष येते. स्वतःभोवतीचा परिभ्रमण २४ तासांचा आहे. MPSC मध्ये खगोलशास्त्राचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी प्रदक्षिणा आणि परिभ्रमण वेगळे लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न १८
ISRO चे मुख्यालय कोठे आहे?
A) मुंबई
B) बेंगळुरू
C) हैदराबाद
D) श्रीहरिकोटा
उत्तर: B) बेंगळुरू
स्पष्टीकरण:
ISRO चे मुख्यालय बेंगळुरू येथे आहे. श्रीहरिकोटा हे प्रक्षेपण केंद्र आहे. विक्रम साराभाई यांना ISRO चे जनक मानले जाते. MPSC परीक्षेत संस्था आणि मुख्यालयाचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी बेंगळुरू लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १९
रक्तातील साखर नियंत्रित करणारा हार्मोन कोणता आहे?
A) थायरॉक्सिन
B) इन्सुलिन
C) अॅड्रेनालिन
D) ग्रोथ हार्मोन
उत्तर: B) इन्सुलिन
स्पष्टीकरण:
इन्सुलिन स्वादुपिंडातून तयार होतो आणि रक्तातील साखर नियंत्रित करतो. कमतरतेमुळे मधुमेह होतो. MPSC मध्ये हार्मोन आणि रोगांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी इन्सुलिन-मधुमेह जोडी लक्षात ठेवावी.
प्रश्न २०
प्रकाशाचा वेग सुमारे किती आहे?
A) ३ लाख किमी/सेकंद
B) ३० हजार किमी/सेकंद
C) ३ हजार किमी/सेकंद
D) ३ लाख किमी/तास
उत्तर: A) ३ लाख किमी/सेकंद
स्पष्टीकरण:
प्रकाशाचा वेग निर्वात पोकळीत सुमारे ३ × १०⁸ मीटर/सेकंद म्हणजे ३ लाख किमी प्रति सेकंद आहे. प्रकाश वर्ष या वेगावर आधारित आहे. MPSC परीक्षेत मूलभूत भौतिकशास्त्राचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी वेग लक्षात ठेवावा.
📚 झटपट पुनरावलोकन
- सर्वात मोठी अंतःस्रावी ग्रंथी – थायरॉईड
- WBC – रोगप्रतिकारशक्ती
- प्रकाशसंश्लेषण – पाने (हरितलवक)
- प्रतिरोध एकक – ओहम
- आवर्त सारणी – मेंडेलीव्ह
- सर्वात मोठा ग्रह – गुरू
- व्हिटॅमिन C – स्कर्वी
- ISRO मुख्यालय – बेंगळुरू
- प्रकाश वेग – ३ लाख किमी/सेकंद
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: