1. चालू घडामोडी (Current Affairs)
- MPSC मध्ये राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय व महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना विचारल्या जातात.
- मुख्य विषय: राजकारण, अर्थव्यवस्था, विज्ञान-तंत्रज्ञान, क्रीडा, योजना, आंतरराष्ट्रीय संबंध, पर्यावरण.
- महत्त्वाचे मुद्दे लक्षात ठेवा: तारखा, व्यक्ती, संस्था, ठिकाणे.
- उदा. Digital India – २०१५, आधार – १२ अंकी, UPI – NPCI, CWG २०२६ – ग्लासगो.
2. अंकगणित मूलभूत
- संख्या पद्धती: नैसर्गिक, पूर्णांक, सम-विषम, मूळ संख्या
- HCF व LCM: महत्तम समापवर्तक व लघुत्तम समापवर्त्य
- टक्केवारी: (संख्या × टक्के)/१००
- वर्ग व घन: a², a³, वर्गमूळ, घनमूळ
- अपूर्णांक व दशांश: रूपांतर व सरलीकरण
3. सामान्य बुद्धिमापन (Reasoning)
- संख्या/अक्षर मालिका: पॅटर्न शोधा (×२, +२, एक सोडून इ.)
- कोडिंग-डिकोडिंग: अक्षरांना आकडे किंवा इतर अक्षरे देणे
- दिशा ज्ञान: उत्तर-दक्षिण-पूर्व-पश्चिम वळणे
- रक्तसंबंध: आई-वडील, भाऊ-बहीण, मामा-मावशी इ.
- विसंगती: वेगळा पर्याय शोधा
सूचना: वरील मूलभूत माहिती वाचून समजून घ्या. नंतर खालील ३० प्रश्न स्वतः सोडवा.
अ) चालू घडामोडी (प्रश्न १ ते १०)
प्रश्न १
२०२६ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा (Commonwealth Games) कोणत्या शहरात आयोजित करण्यात आल्या आहेत?
A) लंडन
B) बर्मिंगहॅम
C) ग्लासगो
D) सिडनी
उत्तर: C) ग्लासगो
स्पष्टीकरण: २०२६ च्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा स्कॉटलंडमधील ग्लासगो येथे होत आहेत.
प्रश्न २
भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे सध्याचे गव्हर्नर कोण आहेत?
A) शक्तिकांत दास
B) संजय मल्होत्रा
C) उर्जित पटेल
D) रघुराम राजन
उत्तर: B) संजय मल्होत्रा
स्पष्टीकरण: संजय मल्होत्रा हे सध्याचे RBI गव्हर्नर आहेत.
प्रश्न ३
‘Digital India’ अभियान कोणत्या वर्षी सुरू झाले?
A) २०१४
B) २०१५
C) २०१६
D) २०१७
उत्तर: B) २०१५
स्पष्टीकरण: डिजिटल इंडिया अभियान १ जुलै २०१५ रोजी सुरू झाले.
प्रश्न ४
महाराष्ट्राचे सध्याचे मुख्यमंत्री कोण आहेत?
A) एकनाथ शिंदे
B) देवेंद्र फडणवीस
C) उद्धव ठाकरे
D) अजित पवार
उत्तर: B) देवेंद्र फडणवीस
स्पष्टीकरण: देवेंद्र फडणवीस सध्या महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री आहेत.
प्रश्न ५
ISRO चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Indian Space Research Organisation
B) International Space Research Organisation
C) Indian Scientific Research Organisation
D) Indian Satellite Research Organisation
उत्तर: A) Indian Space Research Organisation
स्पष्टीकरण: भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था.
प्रश्न ६
‘UPI’ चा अर्थ काय आहे?
A) Unique Payment Interface
B) Unified Payments Interface
C) Universal Payment India
D) User Payment Interface
उत्तर: B) Unified Payments Interface
स्पष्टीकरण: NPCI द्वारा विकसित पेमेंट प्रणाली.
प्रश्न ७
आधार कार्ड किती अंकी असते?
A) १०
B) १२
C) १६
D) १८
उत्तर: B) १२
स्पष्टीकरण: आधार १२ अंकी युनिक ओळख क्रमांक आहे.
प्रश्न ८
जागतिक आरोग्य संघटनेचे (WHO) मुख्यालय कुठे आहे?
A) न्यूयॉर्क
B) जेनेव्हा
C) पॅरिस
D) लंडन
उत्तर: B) जेनेव्हा
स्पष्टीकरण: WHO चे मुख्यालय स्वित्झर्लंडमधील जेनेव्हा येथे आहे.
प्रश्न ९
महाराष्ट्रातील ‘सिंचन प्रकल्प’ पैकी कोणता प्रमुख आहे?
A) कोयना
B) जायकवाडी
C) दोन्ही A व B
D) कोणताच नाही
उत्तर: C) दोन्ही A व B
स्पष्टीकरण: कोयना व जायकवाडी हे महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे सिंचन प्रकल्प आहेत.
प्रश्न १०
‘G20’ मध्ये किती देश आहेत?
A) १५
B) २०
C) २५
D) ३०
उत्तर: B) २०
स्पष्टीकरण: G20 मध्ये १९ देश + युरोपियन युनियन आहेत.
ब) अंकगणित मूलभूत (प्रश्न ११ ते २०)
प्रश्न ११
२५६ चा वर्गमूळ किती?
A) १४
B) १६
C) १८
D) २०
उत्तर: B) १६
स्पष्टीकरण: १६ × १६ = २५६.
प्रश्न १२
७२ व ४८ चा महत्तम समापवर्तक (HCF) किती?
A) १२
B) २४
C) ३६
D) ८
उत्तर: B) २४
स्पष्टीकरण: ७२ = २⁴ × ३², ४८ = २⁴ × ३ → HCF = २४.
प्रश्न १३
१५% of २०० = ?
A) २०
B) २५
C) ३०
D) ३५
उत्तर: C) ३०
स्पष्टीकरण: (१५/१००) × २०० = ३०.
प्रश्न १४
५² + १२² = ?
A) १३²
B) १४²
C) १६९
D) A व C दोन्ही
उत्तर: D) A व C दोन्ही
स्पष्टीकरण: २५ + १४४ = १६९ = १३².
प्रश्न १५
०.२५ ला अपूर्णांकात किती?
A) १/२
B) १/४
C) १/५
D) २/५
उत्तर: B) १/४
स्पष्टीकरण: ०.२५ = २५/१०० = १/४.
प्रश्न १६
३/४ + १/२ = ?
A) १
B) ५/४
C) ३/२
D) १/४
उत्तर: B) ५/४
स्पष्टीकरण: ३/४ + २/४ = ५/४.
प्रश्न १७
१००० चा १०% = ?
A) १०
B) ५०
C) १००
D) २००
उत्तर: C) १००
स्पष्टीकरण: (१०/१००) × १००० = १००.
प्रश्न १८
२४ व ३६ चा लघुत्तम समापवर्त्य (LCM) किती?
A) ४८
B) ७२
C) ९६
D) १२
उत्तर: B) ७२
स्पष्टीकरण: LCM = २³ × ३² = ७२.
प्रश्न १९
८ चा घन किती?
A) २४
B) ५१२
C) ६४
D) २५६
उत्तर: B) ५१२
स्पष्टीकरण: ८ × ८ × ८ = ५१२.
प्रश्न २०
४५ ला ९ ने भागले असता भागाकार किती?
A) ४
B) ५
C) ६
D) ७
उत्तर: B) ५
स्पष्टीकरण: ४५ ÷ ९ = ५.
क) सामान्य बुद्धिमापन (प्रश्न २१ ते ३०)
प्रश्न २१
मालिका पूर्ण करा: २, ४, ८, १६, ?
A) २४
B) ३२
C) ३०
D) २०
उत्तर: B) ३२
स्पष्टीकरण: प्रत्येक संख्या ×२ आहे.
प्रश्न २२
जर CAT = २४, तर DOG = ?
A) २६
B) २७
C) २८
D) ३०
उत्तर: A) २६
स्पष्टीकरण: अक्षरांची क्रमसंख्या बेरीज (C=३+A=१+T=२०=२४; D=४+O=१५+G=७=२६).
प्रश्न २३
राम उत्तर दिशेला तोंड करून उभा आहे. तो उजवीकडे वळला तर कोणत्या दिशेला तोंड करेल?
A) पूर्व
B) पश्चिम
C) दक्षिण
D) उत्तर
उत्तर: A) पूर्व
स्पष्टीकरण: उत्तर → उजवीकडे = पूर्व.
प्रश्न २४
‘आकाश’ हा ‘राहुल’चा मुलगा आहे. ‘सीमा’ ही ‘राहुल’ची बहीण आहे. सीमाचा आकाशशी काय संबंध?
A) आई
B) मावशी
C) बहीण
D) आजी
उत्तर: B) मावशी
स्पष्टीकरण: सीमा = राहुलची बहीण → आकाशची मावशी.
प्रश्न २५
मालिका: ५, १०, २०, ४०, ?
A) ६०
B) ८०
C) ७०
D) ९०
उत्तर: B) ८०
स्पष्टीकरण: प्रत्येक ×२.
प्रश्न २६
जर ‘पुस्तक’ ला ‘पेन’, ‘पेन’ ला ‘पेन्सिल’, ‘पेन्सिल’ ला ‘खडू’ म्हणत असतील, तर आपण कशात लिहितो?
A) पुस्तक
B) पेन
C) पेन्सिल
D) खडू
उत्तर: C) पेन्सिल
स्पष्टीकरण: आपण पेनने लिहितो, पण ‘पेन’ ला ‘पेन्सिल’ म्हणतात.
प्रश्न २७
पुढीलपैकी वेगळा कोणता?
A) ३
B) ५
C) ७
D) ९
उत्तर: D) ९
स्पष्टीकरण: ३, ५, ७ मूळ संख्या; ९ = ३×३.
प्रश्न २८
मालिका: A, C, E, G, ?
A) H
B) I
C) J
D) K
उत्तर: B) I
स्पष्टीकरण: एक अक्षर सोडून (A-C-E-G-I).
प्रश्न २९
जर दक्षिणेकडे तोंड करून डावीकडे वळलात तर कोणती दिशा लागेल?
A) पूर्व
B) पश्चिम
C) उत्तर
D) दक्षिण
उत्तर: A) पूर्व
स्पष्टीकरण: दक्षिण → डावीकडे = पूर्व.
प्रश्न ३०
‘बंडू’ हा ‘शिवा’चा भाऊ आहे. ‘शिवा’ ही ‘गीता’ची आई आहे. बंडूचा गीताशी काय संबंध?
A) वडील
B) मामा
C) भाऊ
D) काका
उत्तर: B) मामा
स्पष्टीकरण: बंडू = शिवाचा भाऊ → गीताचा मामा.
📚 झटपट पुनरावलोकन
- CWG २०२६ = ग्लासगो | RBI गव्हर्नर = संजय मल्होत्रा
- Digital India = २०१५ | आधार = १२ अंकी | UPI = Unified Payments Interface
- HCF/LCM, टक्केवारी, वर्गमूळ – मूलभूत सूत्रे लक्षात ठेवा
- मालिका = ×२ किंवा +२ पॅटर्न
- दिशा: उत्तर→उजवीकडे=पूर्व; दक्षिण→डावीकडे=पूर्व
- रक्तसंबंध: भाऊची बहीण = मावशी; भाऊ = मामा
निष्कर्ष
या भागामध्ये तीनही विषयांचे मूलभूत ज्ञान व प्रश्न एकत्र दिले आहेत. धडा वाचून प्रश्न सोडवल्यास संकल्पना पक्क्या होतात. पुढील भागामध्ये थोडे उच्च स्तराचे प्रश्न येतील.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: