1. सर्वोच्च न्यायालय – विद्यार्थी आंदोलन
- NEET-UG व इतर विद्यार्थी आंदोलनातील हिंसा/पोलीस कारवाई तपासण्यासाठी High-Powered Enquiry Committee (HPEC) स्थापन.
- अध्यक्ष: न्यायमूर्ती (निवृत्त) आर. सुभाष रेड्डी.
2. CAA – जिल्हाधिकारी अधिकार
- गृह मंत्रालयाने Citizenship Amendment Act (CAA), 2019 अंतर्गत नागरिकत्व अर्ज प्रक्रिया जिल्हाधिकारींकडे सोपवली.
- पश्चिम बंगाल, जम्मू-काश्मीर, लडाख व इतर ५ राज्य/केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये लागू.
3. कामगार कायदा / उद्योग व्याख्या
- ९ न्यायाधीशांच्या खंडपीठाने नव्या Industrial Relations Code, 2020 अंतर्गत ‘industry’ च्या व्याख्येबाबत निर्णय.
- १९७८ च्या कामगार-अनुकूल विस्तृत व्याख्येचा नव्या संहितेत वापर होणार नाही.
4. आरोग्य / इतर
- National Medical Commission (NMC): एकदा नोंदणी केल्यानंतर देशभर वैद्यकीय सराव करता येईल अशी एकल राष्ट्रीय परवाना प्रस्ताव.
- दक्षिणी क्षेत्रीय परिषद (31वी): अमित शाह यांच्या अध्यक्षतेखाली बैठक (तमिळनाडू).
- World Mosquito Day – २० ऑगस्ट.
सूचना: वरील घटना लक्षात ठेवा. खालील प्रश्न स्वतः सोडवा.
प्रश्न (12 महत्त्वाचे MCQs)
प्रश्न १
सर्वोच्च न्यायालयाने विद्यार्थी आंदोलनासाठी कोणती समिती स्थापन केली?
A) SIT
B) High-Powered Enquiry Committee (HPEC)
C) CBI
D) NITI Aayog
उत्तर: B) High-Powered Enquiry Committee (HPEC)
स्पष्टीकरण: पोलीस हिंसा/आंदोलन तपास.
प्रश्न २
HPEC चे अध्यक्ष कोण आहेत?
A) न्यायमूर्ती डी.वाय. चंद्रचूड
B) न्यायमूर्ती (निवृत्त) आर. सुभाष रेड्डी
C) न्यायमूर्ती सूर्याकांत
D) न्यायमूर्ती चंद्रचूड
उत्तर: B) न्यायमूर्ती (निवृत्त) आर. सुभाष रेड्डी
स्पष्टीकरण: माजी सर्वोच्च न्यायालय न्यायाधीश.
प्रश्न ३
CAA अंतर्गत नागरिकत्व अर्ज प्रक्रिया कोणाकडे सोपवली?
A) फक्त केंद्र
B) जिल्हाधिकारी (काही राज्य/केंद्रशासित)
C) फक्त न्यायालय
D) राज्यसभा
उत्तर: B) जिल्हाधिकारी (काही राज्य/केंद्रशासित)
स्पष्टीकरण: बंगाल, J&K, लडाख इ.
प्रश्न ४
९ न्यायाधीशांच्या खंडपीठाने कोणत्या विषयावर निर्णय दिला?
A) आरक्षण
B) ‘Industry’ व्याख्या (Industrial Relations Code)
C) फाशी
D) शिक्षण
उत्तर: B) ‘Industry’ व्याख्या (Industrial Relations Code)
स्पष्टीकरण: १९७८ ची विस्तृत व्याख्या लागू नाही.
प्रश्न ५
NMC ने काय प्रस्ताव दिला?
A) परीक्षा रद्द
B) एकल राष्ट्रीय परवाना – देशभर सराव
C) फी वाढ
D) फक्त राज्य परवाना
उत्तर: B) एकल राष्ट्रीय परवाना – देशभर सराव
स्पष्टीकरण: एकदा नोंदणी = देशभर वैध.
प्रश्न ६
दक्षिणी क्षेत्रीय परिषदेची बैठक कोणाच्या अध्यक्षतेखाली झाली?
A) पंतप्रधान
B) अमित शाह
C) मुख्यमंत्री
D) राष्ट्रपती
उत्तर: B) अमित शाह
स्पष्टीकरण: ३१वी बैठक; तमिळनाडू.
प्रश्न ७
२० ऑगस्ट हा दिवस कशासाठी ओळखला जातो?
A) World Environment Day
B) World Mosquito Day
C) Yoga Day
D) National Sports Day
उत्तर: B) World Mosquito Day
स्पष्टीकरण: डासांमुळे होणाऱ्या रोगांबाबत जागरूकता.
प्रश्न ८
खालीलपैकी योग्य जोडी निवडा:
A) HPEC – सीबीआय
B) HPEC – न्यायमूर्ती सुभाष रेड्डी; CAA – जिल्हाधिकारी; NMC – राष्ट्रीय परवाना
C) Industry व्याख्या – १९७८ लागू
D) क्षेत्रीय परिषद – दिल्ली
उत्तर: B) HPEC – न्यायमूर्ती सुभाष रेड्डी; CAA – जिल्हाधिकारी; NMC – राष्ट्रीय परवाना
स्पष्टीकरण: सर्व जोड्या योग्य आहेत.
प्रश्न ९
CAA पूर्ण रूप काय आहे?
A) Citizen Aid Act
B) Citizenship Amendment Act
C) Central Assistance Act
D) Civil Administration Act
उत्तर: B) Citizenship Amendment Act
स्पष्टीकरण: २०१९ चा कायदा.
प्रश्न १०
Industrial Relations Code कोणत्या वर्षीचा आहे?
A) २०१९
B) २०२०
C) २०२१
D) २०१८
उत्तर: B) २०२०
स्पष्टीकरण: नवीन कामगार संहिता.
प्रश्न ११
NMC पूर्ण रूप काय आहे?
A) National Medical Council
B) National Medical Commission
C) National Health Mission
D) Medical Council of India
उत्तर: B) National Medical Commission
स्पष्टीकरण: वैद्यकीय नियमन संस्था.
प्रश्न १२
२० ऑगस्ट २०२६ च्या घटना MPSC साठी कशासाठी महत्त्वाच्या आहेत?
A) फक्त न्यायालय
B) न्यायालय + नागरिकता + आरोग्य परवाना + क्षेत्रीय परिषद – मिश्र
C) फक्त क्रीडा
D) फक्त अर्थव्यवस्था
उत्तर: B) न्यायालय + नागरिकता + आरोग्य परवाना + क्षेत्रीय परिषद – मिश्र
स्पष्टीकरण: परीक्षेत अशा घटना विचारल्या जातात.
📚 झटपट पुनरावलोकन (२० ऑगस्ट २०२६)
- SC – HPEC (न्यायमूर्ती सुभाष रेड्डी) – विद्यार्थी आंदोलन तपास
- CAA – जिल्हाधिकारी अधिकार (बंगाल, J&K, लडाख इ.)
- ९ न्यायाधीश खंडपीठ – ‘Industry’ व्याख्या (नवी संहिता)
- NMC – एकल राष्ट्रीय वैद्यकीय परवाना प्रस्ताव
- दक्षिणी क्षेत्रीय परिषद – अमित शाह | World Mosquito Day
निष्कर्ष
२० ऑगस्ट २०२६ हा सर्वोच्च न्यायालयाच्या समिती व निर्णयांच्या, CAA प्रक्रिया व NMC परवाना प्रस्तावामुळे महत्त्वाचा ठरला. या घटना लक्षात ठेवल्यास MPSC चालू घडामोडीत फायदा होईल.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: