1. शिक्षक दिन (Teachers’ Day)
- ५ सप्टेंबर = शिक्षक दिन.
- डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन (भारतचे दुसरे राष्ट्रपती, तत्त्वज्ञ व शिक्षक) यांची जयंती.
- शिक्षकांच्या योगदानाचा गौरव व आदर व्यक्त करण्याचा दिवस.
2. राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कार २०२६
- राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या हस्ते विज्ञान भवन, नवी दिल्ली येथे प्रदान.
- ४८ शालेय शिक्षक (२६ पुरुष, २२ महिला) – २७ राज्ये, ७ केंद्रशासित प्रदेश व ६ केंद्रीय संस्थांमधून.
- उच्च शिक्षण/पॉलिटेक्निकमधील २१ शिक्षक/फॅकल्टी व कौशल्य प्रशिक्षकांसह एकूण सुमारे ८२ शिक्षकांचा सन्मान.
- निवड प्रक्रिया: जिल्हा → राज्य/संस्था → राष्ट्रीय पातळी (त्रिस्तरीय).
3. पंतप्रधान भेट
- पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी राष्ट्रीय पुरस्कार विजेत्या शिक्षकांसोबत संवाद साधला.
- सार्वजनिक बोलणे, स्क्रीन टाइम, विद्यार्थी वर्तन व कल्याण याबाबत चर्चा.
4. इतर
- शिक्षण मंत्रालय (School Education & Literacy) आयोजक.
- पुरस्कार १९५८ पासून सुरू; प्रत्येक वर्षी शिक्षक दिनी प्रदान.
सूचना: वरील घटना लक्षात ठेवा. खालील प्रश्न स्वतः सोडवा.
प्रश्न (12 महत्त्वाचे MCQs)
प्रश्न १
५ सप्टेंबर हा दिवस कशासाठी ओळखला जातो?
A) राष्ट्रीय क्रीडा दिन
B) शिक्षक दिन
C) राष्ट्रीय युवा दिन
D) राष्ट्रीय विज्ञान दिन
उत्तर: B) शिक्षक दिन
स्पष्टीकरण: डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन जयंती.
प्रश्न २
शिक्षक दिन कोणाच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो?
A) डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम
B) डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन
C) महात्मा गांधी
D) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
उत्तर: B) डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन
स्पष्टीकरण: भारतचे दुसरे राष्ट्रपती व महान शिक्षक.
प्रश्न ३
२०२६ मध्ये राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कार कोणी प्रदान केले?
A) पंतप्रधान
B) राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू
C) शिक्षण मंत्री
D) उपराष्ट्रपती
उत्तर: B) राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू
स्पष्टीकरण: विज्ञान भवन, नवी दिल्ली.
प्रश्न ४
शालेय शिक्षकांसाठी राष्ट्रीय पुरस्कार किती जणांना मिळाले?
A) २५
B) ४८
C) ७५
D) १००
उत्तर: B) ४८
स्पष्टीकरण: २६ पुरुष, २२ महिला.
प्रश्न ५
राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कार निवड प्रक्रिया कशी असते?
A) फक्त केंद्रीय
B) जिल्हा → राज्य/संस्था → राष्ट्रीय (त्रिस्तरीय)
C) फक्त राज्य
D) लॉटरी
उत्तर: B) जिल्हा → राज्य/संस्था → राष्ट्रीय (त्रिस्तरीय)
स्पष्टीकरण: ऑनलाइन नामांकन व ज्युरी निवड.
प्रश्न ६
राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कार कुठे प्रदान केले गेले?
A) राष्ट्रपती भवन
B) विज्ञान भवन, नवी दिल्ली
C) संसद भवन
D) इंडिया गेट
उत्तर: B) विज्ञान भवन, नवी दिल्ली
स्पष्टीकरण: शिक्षण मंत्रालय आयोजन.
प्रश्न ७
खालीलपैकी योग्य जोडी निवडा:
A) शिक्षक दिन – १५ ऑगस्ट
B) शिक्षक दिन – ५ सप्टेंबर (राधाकृष्णन); पुरस्कार – ४८ शालेय शिक्षक; प्रदान – राष्ट्रपती
C) पुरस्कार – १००
D) स्थळ – मुंबई
उत्तर: B) शिक्षक दिन – ५ सप्टेंबर (राधाकृष्णन); पुरस्कार – ४८ शालेय शिक्षक; प्रदान – राष्ट्रपती
स्पष्टीकरण: सर्व जोड्या योग्य आहेत.
प्रश्न ८
राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कार केव्हापासून सुरू आहेत?
A) १९४७
B) १९५८
C) १९७५
D) २०००
उत्तर: B) १९५८
स्पष्टीकरण: दरवर्षी शिक्षक दिनी प्रदान.
प्रश्न ९
२०२६ मध्ये एकूण सुमारे किती शिक्षकांचा सन्मान झाला (शालेय + उच्च शिक्षण + कौशल्य)?
A) ४८
B) सुमारे ८२
C) १५०
D) २००
उत्तर: B) सुमारे ८२
स्पष्टीकरण: ४८ शालेय + २१ उच्च शिक्षण + कौशल्य प्रशिक्षक.
प्रश्न १०
डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन कोण होते?
A) फक्त राजकारणी
B) तत्त्वज्ञ, शिक्षक व भारतचे दुसरे राष्ट्रपती
C) फक्त शास्त्रज्ञ
D) खेळाडू
उत्तर: B) तत्त्वज्ञ, शिक्षक व भारतचे दुसरे राष्ट्रपती
स्पष्टीकरण: त्यांच्या इच्छेनुसार जयंती शिक्षक दिन म्हणून साजरी.
प्रश्न ११
पंतप्रधानांनी पुरस्कार विजेत्यांसोबत कशाबाबत चर्चा केली?
A) फक्त पगार
B) स्क्रीन टाइम, विद्यार्थी वर्तन, कल्याण व सार्वजनिक बोलणे
C) फक्त परीक्षा
D) काहीच नाही
उत्तर: B) स्क्रीन टाइम, विद्यार्थी वर्तन, कल्याण व सार्वजनिक बोलणे
स्पष्टीकरण: शिक्षकांची व्यापक भूमिका.
प्रश्न १२
५ सप्टेंबर २०२६ च्या घटना MPSC साठी कशासाठी महत्त्वाच्या आहेत?
A) फक्त शिक्षण
B) राष्ट्रीय दिन + पुरस्कार + संस्थात्मक तथ्य – नियमित प्रश्न
C) फक्त क्रीडा
D) फक्त अर्थव्यवस्था
उत्तर: B) राष्ट्रीय दिन + पुरस्कार + संस्थात्मक तथ्य – नियमित प्रश्न
स्पष्टीकरण: परीक्षेत महत्त्वाचे दिवस व पुरस्कार विचारले जातात.
📚 झटपट पुनरावलोकन (५ सप्टेंबर २०२६)
- शिक्षक दिन – डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन जयंती
- राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कार – राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू (विज्ञान भवन)
- ४८ शालेय शिक्षक (२६ पुरुष, २२ महिला)
- त्रिस्तरीय निवड प्रक्रिया | एकूण ~८२ सन्मानित
- पंतप्रधान – पुरस्कार विजेत्यांसोबत संवाद
निष्कर्ष
५ सप्टेंबर २०२६ हा शिक्षक दिन व राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कार समारोभामुळे महत्त्वाचा ठरला. तारीख, व्यक्ती व पुरस्कार प्रक्रिया लक्षात ठेवल्यास MPSC चालू घडामोडी व शिक्षण संबंधित प्रश्नांत फायदा होईल.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: