पर्यावरण संस्था | राज्य, राष्ट्र व जागतिक – MPSC 30 अवघड प्रश्न (भाग 11)
सूचना: हे प्रश्न खऱ्या MPSC प्रश्नपत्रिकेच्या स्टाईलमध्ये आहेत. स्वतः सोडवा, नंतर उत्तर वाचा.
प्रश्न १
खालील विधानांचा विचार करा:
1. UNEP – संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रम.
2. UNEP मुख्यालय – नैरोबी (केनिया).
3. UNEP – फक्त आशियासाठी काम करते.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण: UNEP = जागतिक स्तरावर पर्यावरण समन्वय.
प्रश्न २
UNFCCC म्हणजे काय?
A) संयुक्त राष्ट्र शिक्षण संस्था
B) संयुक्त राष्ट्र हवामान बदल चौकट करार
C) जागतिक बँक
D) जागतिक आरोग्य संघटना
उत्तर: B) संयुक्त राष्ट्र हवामान बदल चौकट करार
स्पष्टीकरण: United Nations Framework Convention on Climate Change.
प्रश्न ३
खालील जोड्या जुळवा:
| संस्था / करार | संबंधित / मुख्यालय |
| -------------------- | -------------------------- |
| a) UNEP | 1) हवामान बदल |
| b) UNFCCC | 2) नैरोबी |
| c) IPCC | 3) हवामान विज्ञान अहवाल |
| d) पॅरिस करार | 4) २०१५, तापमान नियंत्रण |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न ४
IPCC चे पूर्ण रूप काय?
A) Indian Pollution Control Council
B) Intergovernmental Panel on Climate Change
C) International Park Conservation Committee
D) Indian Panel on Clean Cities
उत्तर: B) Intergovernmental Panel on Climate Change
स्पष्टीकरण: हवामान बदलावरील वैज्ञानिक अहवाल देते.
प्रश्न ५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) पॅरिस करार – २०१५
B) पॅरिस करार – UNFCCC अंतर्गत
C) क्योटो प्रोटोकॉल – पॅरिस नंतर आला
D) क्योटो – १९९७, पॅरिस – २०१५
उत्तर: C) क्योटो प्रोटोकॉल – पॅरिस नंतर आला
स्पष्टीकरण: क्योटो १९९७ → पॅरिस २०१५.
प्रश्न ६
भारतातील पर्यावरण व वन मंत्रालयाचे सध्याचे नाव काय?
A) फक्त वन मंत्रालय
B) MoEFCC (Ministry of Environment, Forest and Climate Change)
C) फक्त प्रदूषण मंत्रालय
D) फक्त जल मंत्रालय
उत्तर: B) MoEFCC (Ministry of Environment, Forest and Climate Change)
प्रश्न ७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. CPCB – Central Pollution Control Board.
2. SPCB – राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळे.
3. CPCB – फक्त दिल्ली प्रदूषण नियंत्रित करते.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण: CPCB = राष्ट्रीय स्तरावर मार्गदर्शन व समन्वय.
प्रश्न ८
खालील जोड्या जुळवा:
| संस्था | स्तर / कार्य |
| ------------------- | -------------------------- |
| a) MoEFCC | 1) राष्ट्रीय प्रदूषण |
| b) CPCB | 2) केंद्र पर्यावरण मंत्रालय |
| c) SPCB | 3) राज्य पातळी |
| d) NDMA | 4) आपत्ती व्यवस्थापन |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न ९
CPCB ची स्थापना कोणत्या कायद्यानुसार झाली?
A) Air Act १९८१ फक्त
B) Water Act १९७४ अंतर्गत (नंतर Air Act)
C) २००५ आपत्ती कायदा
D) १९५० संविधान
उत्तर: B) Water Act १९७४ अंतर्गत (नंतर Air Act)
प्रश्न १०
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) IMD – India Meteorological Department
B) IMD – हवामान, मान्सून, चक्रीवादळ पूर्व सूचना
C) IMD – फक्त भूकंप मोजते
D) पुणे – IMD चे महत्त्वाचे केंद्र
उत्तर: C) IMD – फक्त भूकंप मोजते
स्पष्टीकरण: भूकंप – मुख्यतः NCS/IMD सह; IMD = हवामान मुख्य.
प्रश्न ११
NGT म्हणजे काय?
A) National Green Tribunal
B) National Gas Transport
C) New Gujarat Tribunal
D) National Forest Guard
उत्तर: A) National Green Tribunal
स्पष्टीकरण: २०१० – पर्यावरणीय न्याय जलद देण्यासाठी.
प्रश्न १२
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. NGT – पर्यावरणीय प्रकरणांसाठी विशेष न्यायाधिकरण.
2. NGT – Civil Court च्या काही अधिकारांसह.
3. NGT – फक्त दिल्लीतच प्रकरणे चालवते, इतरत्र नाही.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण: NGT चे झोनल बेंच इतर शहरांतही.
प्रश्न १३
खालील जोड्या जुळवा:
| संस्था / कायदा | वर्ष / विषय |
| -------------------- | -------------------------- |
| a) Water Act | 1) १९८१ |
| b) Air Act | 2) १९७४ |
| c) Environment Act | 3) १९८६ |
| d) NGT Act | 4) २०१० |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न १४
WWF चे पूर्ण रूप काय?
A) World Wildlife Fund / World Wide Fund for Nature
B) World Water Forum
C) Western Wind Force
D) World Wheat Foundation
उत्तर: A) World Wildlife Fund / World Wide Fund for Nature
प्रश्न १५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) IUCN – International Union for Conservation of Nature
B) IUCN Red List – संकटग्रस्त प्रजाती
C) IUCN – फक्त भारतीय संस्था
D) IUCN – जागतिक संधारण
उत्तर: C) IUCN – फक्त भारतीय संस्था
प्रश्न १६
CITES कशाशी संबंधित?
A) फक्त हवामान
B) संकटग्रस्त वन्यजीवांच्या आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर नियंत्रण
C) फक्त प्रदूषण
D) फक्त पूर
उत्तर: B) संकटग्रस्त वन्यजीवांच्या आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर नियंत्रण
स्पष्टीकरण: Convention on International Trade in Endangered Species.
प्रश्न १७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. भारत – UNFCCC, पॅरिस करार, CBD चा पक्षकार.
2. CBD – Convention on Biological Diversity.
3. भारत – कोणत्याही जागतिक पर्यावरण करारात नाही.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
प्रश्न १८
खालील जोड्या जुळवा:
| संस्था / करार | विषय |
| -------------------- | -------------------------- |
| a) CBD | 1) वन्यजीव व्यापार |
| b) CITES | 2) जैवविविधता |
| c) Ramsar | 3) आर्द्रभूमि |
| d) Montreal Protocol | 4) ओझोन थर |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न १९
मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉल कशासाठी प्रसिद्ध?
A) हवामान तापमान
B) ओझोन थर संरक्षण (CFC नियंत्रण)
C) फक्त पूर
D) फक्त वन्यजीव
उत्तर: B) ओझोन थर संरक्षण (CFC नियंत्रण)
प्रश्न २०
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) Ramsar स्थळे – आंतरराष्ट्रीय महत्त्वाच्या आर्द्रभुमी
B) भारत – अनेक Ramsar स्थळे
C) Ramsar – फक्त वाळवंट संरक्षण
D) चिल्का, केवलादेव – Ramsar उदाहरणे
उत्तर: C) Ramsar – फक्त वाळवंट संरक्षण
प्रश्न २१
महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ (MPCB) कशाशी संबंधित?
A) फक्त केंद्र
B) राज्य स्तरीय SPCB – महाराष्ट्र
C) फक्त जागतिक
D) फक्त वन्यजीव
उत्तर: B) राज्य स्तरीय SPCB – महाराष्ट्र
प्रश्न २२
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. FSI – Forest Survey of India (वन सर्वेक्षण).
2. WII – Wildlife Institute of India (देहरादून).
3. दोन्ही – MoEFCC अंतर्गत/संबंधित संस्था.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न २३
खालील जोड्या जुळवा:
| संस्था | मुख्यालय / स्थान |
| ------------------- | -------------------------- |
| a) UNEP | 1) देहरादून |
| b) WII | 2) नैरोबी |
| c) CPCB | 3) दिल्ली |
| d) IPCC | 4) जिनेव्हा (सचिवालय) |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न २४
GEF म्हणजे काय?
A) Global Environment Facility
B) Green Energy Forum
C) Gujarat Environment Force
D) Global Education Fund
उत्तर: A) Global Environment Facility
स्पष्टीकरण: जागतिक पर्यावरण प्रकल्पांना निधी.
प्रश्न २५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) NDMA – आपत्ती व्यवस्थापन
B) NDRF – प्रतिसाद दल
C) NDMA – फक्त प्रदूषण नियंत्रण
D) Disaster Management Act २००५ – NDMA आधार
उत्तर: C) NDMA – फक्त प्रदूषण नियंत्रण
प्रश्न २६
UNESCO च्या MAB कार्यक्रमाशी संबंधित संकल्पना कोणती?
A) फक्त युद्ध
B) बायोस्फियर रिझर्व्ह (Man and Biosphere)
C) फक्त व्यापार
D) फक्त क्रीडा
उत्तर: B) बायोस्फियर रिझर्व्ह (Man and Biosphere)
प्रश्न २७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. भारत – पॅरिस करारचा पक्षकार.
2. INDC / NDC – राष्ट्रीय योगदान ठरवतो.
3. हवामान कृती – फक्त विकसित देशांची जबाबदारी, भारताची नाही.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
प्रश्न २८
खालील जोड्या जुळवा:
| संस्था / कार्यक्रम | कार्य / स्तर |
| -------------------- | -------------------------- |
| a) MPCB | 1) जागतिक वन्यजीव |
| b) WWF | 2) महाराष्ट्र प्रदूषण |
| c) FSI | 3) वन सर्वेक्षण भारत |
| d) NGT | 4) पर्यावरण न्यायाधिकरण |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न २९
खालीलपैकी योग्य जोडी निवडा:
A) UNEP – दिल्ली | NGT – १९७४
B) UNEP – नैरोबी; UNFCCC – हवामान; NGT – २०१०; MoEFCC – केंद्र मंत्रालय
C) CPCB – फक्त राज्य
D) क्योटो – २०१५
उत्तर: B) UNEP – नैरोबी; UNFCCC – हवामान; NGT – २०१०; MoEFCC – केंद्र मंत्रालय
प्रश्न ३०
खालीलपैकी कोणते पूर्णपणे योग्य आहे?
1. जागतिक – UNEP, UNFCCC, IPCC, पॅरिस, CBD, CITES, Ramsar, Montreal
2. राष्ट्रीय – MoEFCC, CPCB, NGT, NDMA, IMD, FSI, WII
3. राज्य – SPCB/MPCB, SDMA
4. Water Act १९७४, Air Act १९८१, Environment Act १९८६, NGT २०१०
A) फक्त १, २
B) फक्त १, २, ३
C) १, २, ३, ४
D) फक्त २, ३, ४
उत्तर: C) १, २, ३, ४
स्पष्टीकरण: सर्व चार बरोबर – पर्यावरण संस्था सारांश.
📚 झटपट पुनरावलोकन
- जागतिक: UNEP (नैरोबी), UNFCCC, IPCC, पॅरिस २०१५, CBD, CITES, Ramsar, Montreal Protocol
- राष्ट्रीय: MoEFCC, CPCB, NGT (२०१०), NDMA, IMD, FSI, WII
- राज्य: SPCB / MPCB (महाराष्ट्र), SDMA
- Water Act १९७४ | Air Act १९८१ | Environment Act १९८६
- IUCN Red List | WWF | GEF | UNESCO-MAB (बायोस्फियर)
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: