राजकीय व प्रशासकीय विभाग | भारत व महाराष्ट्र – MPSC 30 अवघड प्रश्न (भाग 2)
सूचना: हे प्रश्न खऱ्या MPSC प्रश्नपत्रिकेच्या स्टाईलमध्ये आहेत. स्वतः सोडवा, नंतर उत्तर वाचा.
प्रश्न १
खालील विधानांचा विचार करा:
1. भारतात सध्या २८ राज्ये व ८ केंद्रशासित प्रदेश आहेत.
2. तेलंगणा हे नवीनतम राज्य आहे (२०१४).
3. जम्मू-काश्मीर आता केंद्रशासित प्रदेश आहे.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
स्पष्टीकरण: २०१९ नंतर जम्मू-काश्मीर व लडाख – केंद्रशासित.
प्रश्न २
भारतातील सर्वात मोठे राज्य (क्षेत्रफळ) कोणते?
A) मध्य प्रदेश
B) राजस्थान
C) महाराष्ट्र
D) उत्तर प्रदेश
उत्तर: B) राजस्थान
प्रश्न ३
खालील जोड्या जुळवा:
| राज्य / प्रदेश | राजधानी |
| ------------------ | -------------------- |
| a) तेलंगणा | 1) अमरावती (नवीन) / हैदराबाद |
| b) आंध्र प्रदेश | 2) हैदराबाद |
| c) उत्तराखंड | 3) देहरादून |
| d) छत्तीसगड | 4) रायपूर |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न ४
महाराष्ट्रात सध्या किती जिल्हे आहेत?
A) ३०
B) ३६
C) ४०
D) २८
उत्तर: B) ३६
प्रश्न ५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) मुंबई – महाराष्ट्राची राजधानी
B) नागपूर – उपराजधानी (हिवाळी अधिवेशन)
C) पुणे – राजधानी
D) मुंबई – आर्थिक राजधानीही
उत्तर: C) पुणे – राजधानी
स्पष्टीकरण: राजधानी = मुंबई; नागपूर = उपराजधानी.
प्रश्न ६
महाराष्ट्राचे प्रशासकीय विभाग (Revenue Divisions) किती आहेत?
A) ४
B) ६
C) ८
D) १०
उत्तर: B) ६
स्पष्टीकरण: कोकण, पुणे, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर, अमरावती, नागपूर.
प्रश्न ७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. कोकण विभाग – मुंबई, ठाणे, रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग इ.
2. नागपूर विभाग – विदर्भ.
3. संभाजीनगर विभाग – मराठवाडा.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न ८
खालील जोड्या जुळवा:
| विभाग | मुख्यालय / प्रदेश |
| ------------------ | ------------------------- |
| a) कोकण | 1) नागपूर |
| b) पुणे | 2) मुंबई |
| c) नागपूर | 3) पुणे |
| d) अमरावती | 4) अमरावती |
A) a-2, b-3, c-1, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-1, c-3, d-4
D) a-4, b-3, c-1, d-2
उत्तर: A) a-2, b-3, c-1, d-4
प्रश्न ९
भारतातील सर्वात जास्त लोकसंख्या असलेले राज्य कोणते?
A) महाराष्ट्र
B) उत्तर प्रदेश
C) बिहार
D) पश्चिम बंगाल
उत्तर: B) उत्तर प्रदेश
प्रश्न १०
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) दिल्ली – राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश (NCT)
B) पुडुचेरी – केंद्रशासित
C) गोवा – केंद्रशासित प्रदेश
D) गोवा – राज्य
उत्तर: C) गोवा – केंद्रशासित प्रदेश
स्पष्टीकरण: गोवा = **राज्य** (१९८७ पासून).
प्रश्न ११
महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा जिल्हा (क्षेत्रफळ) कोणता?
A) पुणे
B) अहमदनगर (अहिल्यानगर)
C) नागपूर
D) सोलापूर
उत्तर: B) अहमदनगर (अहिल्यानगर)
प्रश्न १२
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. राज्य पुनर्रचना आयोग – १९५३, फजल अली.
2. भाषिक आधारावर राज्ये – १९५६ प्रमुख पुनर्रचना.
3. महाराष्ट्र राज्य – १ मे १९६०.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न १३
खालील जोड्या जुळवा:
| केंद्रशासित प्रदेश | राजधानी / मुख्यालय |
| ------------------ | ---------------------- |
| a) दिल्ली | 1) पोर्ट ब्लेअर |
| b) चंडीगड | 2) दिल्ली |
| c) अंडमान-निकोबार | 3) चंडीगड |
| d) लडाख | 4) लेह |
A) a-2, b-3, c-1, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-1, c-3, d-4
D) a-4, b-3, c-1, d-2
उत्तर: A) a-2, b-3, c-1, d-4
प्रश्न १४
महाराष्ट्रातील सर्वात कमी क्षेत्रफळ असलेला जिल्हा कोणता?
A) मुंबई शहर
B) सिंधुदुर्ग
C) हिंगोली
D) भंडारा
उत्तर: A) मुंबई शहर
प्रश्न १५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) ७३वी दुरुस्ती – पंचायत राज
B) ७४वी दुरुस्ती – नगरपालिका
C) जिल्हा परिषद – ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य
D) ७३वी – फक्त शहरे
उत्तर: D) ७३वी – फक्त शहरे
स्पष्टीकरण: ७३वी = पंचायत राज; ७४वी = शहरी स्थानिक स्वराज्य.
प्रश्न १६
भारतातील सर्वात लहान राज्य (क्षेत्रफळ) कोणते?
A) गोवा
B) सिक्किम
C) त्रिपुरा
D) मिझोरम
उत्तर: A) गोवा
प्रश्न १७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. जिल्हाधिकारी – जिल्ह्याचे प्रशासकीय प्रमुख.
2. विभागीय आयुक्त – विभागाचे प्रमुख.
3. तहसीलदार – तहसील/तालुका स्तर.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न १८
खालील जोड्या जुळवा:
| विभाग | जिल्हे (उदा.) |
| -------------------- | -------------------------- |
| a) कोकण | 1) नागपूर, चंद्रपूर |
| b) मराठवाडा | 2) मुंबई, रायगड, रत्नागिरी |
| c) विदर्भ (नागपूर) | 3) संभाजीनगर, नांदेड |
| d) पुणे | 4) पुणे, सातारा, सोलापूर |
A) a-2, b-3, c-1, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-1, c-3, d-4
D) a-4, b-3, c-1, d-2
उत्तर: A) a-2, b-3, c-1, d-4
प्रश्न १९
सिक्किम भारतात कधी राज्य झाले?
A) १९४७
B) १९७५
C) १९६०
D) २०००
उत्तर: B) १९७५
प्रश्न २०
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) पंचायत राज – ग्राम, पंचायत समिती, जिल्हा परिषद
B) नगरपालिका – शहरी स्थानिक स्वराज्य
C) महानगरपालिका – मोठी शहरे
D) जिल्हा परिषद – फक्त शहरी क्षेत्र
उत्तर: D) जिल्हा परिषद – फक्त शहरी क्षेत्र
स्पष्टीकरण: जिल्हा परिषद = **ग्रामीण**.
प्रश्न २१
महाराष्ट्रातील कोणता जिल्हा अंतर्गत (सीमेवर नाही) आहे?
A) गडचिरोली
B) मुंबई शहर
C) नांदेड
D) सिंधुदुर्ग
उत्तर: B) मुंबई शहर
प्रश्न २२
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. भारत = संघराज्य (Federal).
2. राज्ये व केंद्रशासित प्रदेश – संविधानानुसार.
3. नवीन राज्य निर्मिती – संसदेच्या कायद्याने.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न २३
खालील जोड्या जुळवा:
| राज्य | स्थापना वर्ष |
| -------------- | ----------------------- |
| a) महाराष्ट्र | 1) २००० |
| b) उत्तराखंड | 2) १ मे १९६० |
| c) तेलंगणा | 3) २००० |
| d) छत्तीसगड | 4) २०१४ |
A) a-2, b-3, c-4, d-1
B) a-1, b-2, c-3, d-4
C) a-2, b-1, c-4, d-3
D) a-4, b-3, c-1, d-2
उत्तर: A) a-2, b-3, c-4, d-1
स्पष्टीकरण: उत्तराखंड व छत्तीसगड – २०००; तेलंगणा – २०१४.
प्रश्न २४
महाराष्ट्रातील ‘विदर्भ’ मध्ये कोणते विभाग येतात?
A) फक्त कोकण
B) नागपूर व अमरावती विभाग
C) फक्त पुणे
D) फक्त मराठवाडा
उत्तर: B) नागपूर व अमरावती विभाग
प्रश्न २५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) तालुका/तहसील – जिल्ह्याचा उपविभाग
B) गाव – सर्वात लहान प्रशासकीय घटक
C) महानगरपालिका – ग्रामपंचायत स्तरावर
D) जिल्हा – राज्याचा मुख्य प्रशासकीय विभाग
उत्तर: C) महानगरपालिका – ग्रामपंचायत स्तरावर
प्रश्न २६
भारतातील केंद्रशासित प्रदेशांची संख्या सध्या किती?
A) ६
B) ७
C) ८
D) ९
उत्तर: C) ८
प्रश्न २७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. मुंबई शहर व मुंबई उपनगर – वेगळे जिल्हे.
2. पालघर – ठाणेतून वेगळा जिल्हा.
3. अहिल्यानगर – अहमदनगरचे नवीन नाव.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न २८
खालील जोड्या जुळवा:
| स्तर | संस्था / अधिकारी |
| ----------------- | -------------------------- |
| a) राज्य | 1) जिल्हाधिकारी |
| b) विभाग | 2) मुख्यमंत्री / राज्यपाल |
| c) जिल्हा | 3) विभागीय आयुक्त |
| d) तालुका | 4) तहसीलदार |
A) a-2, b-3, c-1, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-1, c-3, d-4
D) a-4, b-3, c-1, d-2
उत्तर: A) a-2, b-3, c-1, d-4
प्रश्न २९
खालीलपैकी योग्य जोडी निवडा:
A) महाराष्ट्र – १९५६ | तेलंगणा – १९६०
B) महाराष्ट्र – १ मे १९६०; ६ विभाग; ३६ जिल्हे; मुंबई राजधानी
C) गोवा – केंद्रशासित
D) राजस्थान – सर्वात लहान राज्य
उत्तर: B) महाराष्ट्र – १ मे १९६०; ६ विभाग; ३६ जिल्हे; मुंबई राजधानी
प्रश्न ३०
खालीलपैकी कोणते पूर्णपणे योग्य आहे?
1. भारत – २८ राज्ये + ८ केंद्रशासित | राजस्थान क्षेत्रफळ सर्वात मोठे
2. महाराष्ट्र – १ मे १९६०, ६ विभाग, ३६ जिल्हे, मुंबई राजधानी
3. ७३वी – पंचायत राज; ७४वी – नगरपालिका | जिल्हाधिकारी – जिल्हा प्रमुख
4. तेलंगणा २०१४; जम्मू-काश्मीर/लडाख – केंद्रशासित (२०१९)
A) फक्त १, २
B) फक्त १, २, ३
C) १, २, ३, ४
D) फक्त २, ३, ४
उत्तर: C) १, २, ३, ४
स्पष्टीकरण: सर्व चार बरोबर – राजकीय व प्रशासकीय विभाग सारांश.
📚 झटपट पुनरावलोकन
- भारत – २८ राज्ये + ८ केंद्रशासित | राजस्थान – क्षेत्रफळ सर्वात मोठे | उ.प्र. – लोकसंख्या
- महाराष्ट्र – १ मे १९६० | ६ विभाग | ३६ जिल्हे | मुंबई राजधानी, नागपूर उपराजधानी
- विभाग – कोकण, पुणे, नाशिक, संभाजीनगर, अमरावती, नागपूर
- ७३वी – पंचायत राज | ७४वी – नगरपालिका
- जिल्हाधिकारी – जिल्हा | विभागीय आयुक्त – विभाग | तहसीलदार – तालुका
- तेलंगणा – २०१४ | ज&क/लडाख – २०१९ केंद्रशासित
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: