वने व वन संधारण | MPSC 30 अवघड प्रश्न (भाग 4)
सूचना: हे प्रश्न खऱ्या MPSC प्रश्नपत्रिकेच्या स्टाईलमध्ये आहेत. स्वतः सोडवा, नंतर उत्तर वाचा.
प्रश्न १
खालील विधानांचा विचार करा:
1. राष्ट्रीय वन धोरणानुसार ३३% भूमी वनाच्छादित असावी.
2. सदाहरित वन – जास्त पाऊस प्रदेशात.
3. पर्णपाती वन – भारताचा सर्वाधिक भाग.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न २
सदाहरित वने मुख्यतः कोठे आढळतात?
A) राजस्थान
B) पश्चिम घाट, ईशान्य भारत, अंडमान
C) थार वाळवंट
D) पंजाब मैदान
उत्तर: B) पश्चिम घाट, ईशान्य भारत, अंडमान
प्रश्न ३
खालील जोड्या जुळवा:
| वन प्रकार | प्रदेश / वैशिष्ट्य |
| ------------------ | ---------------------------- |
| a) सदाहरित | 1) राजस्थान, बबूल |
| b) पर्णपाती | 2) पश्चिम घाट, घनदाट |
| c) काटेरी / शुष्क | 3) साग, साल, मोठा भाग |
| d) मैंग्रोव्ह | 4) सुंदरबन, खारफुटी |
A) a-2, b-3, c-1, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-1, c-3, d-4
D) a-4, b-3, c-1, d-2
उत्तर: A) a-2, b-3, c-1, d-4
प्रश्न ४
सुंदरबन कशासाठी प्रसिद्ध आहे?
A) काळी माती
B) मैंग्रोव्ह वन व रॉयल बंगाल टायगर
C) थार वाळवंट
D) हिमनद्या
उत्तर: B) मैंग्रोव्ह वन व रॉयल बंगाल टायगर
प्रश्न ५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) साग (टीक) – पर्णपाती वनात
B) देवदार – हिमालयीन वन
C) सदाहरित वन – फक्त राजस्थान
D) सदाहरित – २०० सेमी+ पाऊस
उत्तर: C) सदाहरित वन – फक्त राजस्थान
प्रश्न ६
राष्ट्रीय वन धोरण (National Forest Policy) चे मुख्य ध्येय काय?
A) फक्त व्यापारी लाकूड
B) ३३% वनाच्छादन, पर्यावरण संतुलन, जैवविविधता
C) फक्त शहरे हिरवी
D) फक्त निर्यात
उत्तर: B) ३३% वनाच्छादन, पर्यावरण संतुलन, जैवविविधता
प्रश्न ७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. चिपको आंदोलन – वृक्षतोडी विरोध, उत्तराखंड.
2. अप्पिको – कर्नाटक, वन संधारण.
3. चिपको – फक्त महाराष्ट्रात झाले.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण: चिपको = हिमालय (उत्तराखंड); अप्पिको = कर्नाटक.
प्रश्न ८
खालील जोड्या जुळवा:
| आंदोलन / प्रकल्प | संबंधित / राज्य |
| ------------------ | -------------------------- |
| a) चिपको | 1) कर्नाटक |
| b) अप्पिको | 2) उत्तराखंड |
| c) प्रोजेक्ट टायगर | 3) १९७३, व्याघ्र संरक्षण |
| d) सोशल फॉरेस्ट्री | 4) गावपातळी वृक्ष लागवड |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न ९
प्रोजेक्ट टायगर केव्हा सुरू झाला?
A) १९५२
B) १९७३
C) २०००
D) १९८५
उत्तर: B) १९७३
प्रश्न १०
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) राष्ट्रीय उद्यान – कठोर संरक्षण
B) अभयारण्य – काही मानवी उपक्रम शक्य
C) बायोस्फियर रिझर्व्ह – मानवी सहभागासह संधारण
D) राष्ट्रीय उद्यान – पूर्णपणे मानवी वस्तीसाठी खुले
उत्तर: D) राष्ट्रीय उद्यान – पूर्णपणे मानवी वस्तीसाठी खुले
स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय उद्यान = सर्वाधिक संरक्षित, वस्ती मर्यादित/निषिद्ध.
प्रश्न ११
महाराष्ट्रातील पहिला व्याघ्र प्रकल्प कोणता?
A) ताडोबा
B) मेल्घाट
C) पेंच
D) नागझिरा
उत्तर: B) मेल्घाट
स्पष्टीकरण: मेल्घाट (अमरावती) – महाराष्ट्रातील पहिला.
प्रश्न १२
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. ताडोबा-अंधारी – चंद्रपूर, व्याघ्र.
2. मेल्घाट – अमरावती.
3. पेंच – महाराष्ट्र-म.प्र. सीमा.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न १३
खालील जोड्या जुळवा:
| उद्यान / प्रकल्प | जिल्हा / राज्य |
| ------------------ | -------------------------- |
| a) मेल्घाट | 1) चंद्रपूर |
| b) ताडोबा | 2) अमरावती |
| c) पेंच | 3) नागपूर / म.प्र. सीमा |
| d) नागझिरा | 4) गोंदिया/भंडारा |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न १४
‘सोशल फॉरेस्ट्री’ म्हणजे काय?
A) फक्त व्यापारी वृक्षतोडी
B) गावपातळीवर वृक्ष लागवड – इंधन, चारा, लाकूड
C) फक्त अभयारण्य
D) समुद्री वन
उत्तर: B) गावपातळीवर वृक्ष लागवड – इंधन, चारा, लाकूड
प्रश्न १५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) वन संधारण – जैवविविधता रक्षण
B) वनतोडी – माती धूप, पूर, हवामान बदल
C) वने – फक्त लाकूड, पर्यावरणीय महत्त्व नाही
D) वने – कार्बन शोषण, पर्जन्य चक्र
उत्तर: C) वने – फक्त लाकूड, पर्यावरणीय महत्त्व नाही
प्रश्न १६
बायोस्फियर रिझर्व्ह ची संकल्पना कोणत्या संस्थेशी संबंधित?
A) फक्त राज्य सरकार
B) UNESCO (MAB – Man and Biosphere)
C) फक्त WHO
D) फक्त IMF
उत्तर: B) UNESCO (MAB – Man and Biosphere)
प्रश्न १७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. नीलगिरी बायोस्फियर – पश्चिम घाट.
2. सुंदरबन बायोस्फियर – मैंग्रोव्ह.
3. नंदादेवी – उत्तराखंड.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न १८
खालील जोड्या जुळवा:
| वृक्ष / वनस्पती | वन प्रकार / प्रदेश |
| ----------------- | -------------------------- |
| a) साग | 1) हिमालय |
| b) देवदार | 2) पर्णपाती |
| c) बबूल | 3) काटेरी / शुष्क |
| d) सुंदरी | 4) मैंग्रोव्ह (सुंदरबन) |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न १९
वन संरक्षण कायदा (Forest Conservation Act) मुख्यतः कशासाठी?
A) वनतोडीस प्रोत्साहन
B) वनजमिनीचा गैरवापर रोखणे, संधारण
C) फक्त व्यापारी वृक्षतोडी
D) फक्त शहरी उद्याने
उत्तर: B) वनजमिनीचा गैरवापर रोखणे, संधारण
स्पष्टीकरण: १९८० चा Forest Conservation Act महत्त्वाचा.
प्रश्न २०
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) मैंग्रोव्ह – खारट पाणी सहन
B) मैंग्रोव्ह – किनारी धूप व चक्रीवादळ संरक्षण
C) मैंग्रोव्ह – फक्त हिमालय
D) सुंदरबन – जगातील मोठे मैंग्रोव्ह
उत्तर: C) मैंग्रोव्ह – फक्त हिमालय
प्रश्न २१
‘जॉइंट फॉरेस्ट मॅनेजमेंट’ (JFM) म्हणजे काय?
A) फक्त सरकार नियंत्रण
B) सरकार + स्थानिक लोक सहभागाने वन व्यवस्थापन
C) फक्त खाजगी कंपन्या
D) फक्त विदेशी संस्था
उत्तर: B) सरकार + स्थानिक लोक सहभागाने वन व्यवस्थापन
प्रश्न २२
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. पश्चिम घाट – UNESCO विश्व वारसा (जैवविविधता).
2. सदाहरित व अर्ध-सदाहरित वन येथे.
3. पश्चिम घाट – फक्त वाळवंटी वन.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
प्रश्न २३
खालील जोड्या जुळवा:
| संकल्पना / कायदा | संबंधित |
| -------------------- | -------------------------- |
| a) प्रोजेक्ट टायगर | 1) १९८०, वनजमीन संरक्षण |
| b) Forest Act | 2) १९७३, व्याघ्र |
| c) सोशल फॉरेस्ट्री | 3) गावपातळी लागवड |
| d) JFM | 4) लोकसहभाग व्यवस्थापन |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न २४
वन तोडीचे मुख्य दुष्परिणाम कोणते?
A) फक्त सौंदर्य कमी
B) माती धूप, पूर, जैवविविधता नास, हवामान बदल
C) फक्त तापमान कमी
D) पाऊस नेहमी वाढतो
उत्तर: B) माती धूप, पूर, जैवविविधता नास, हवामान बदल
प्रश्न २५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) हिमालयीन वन – उंचीनुसार बदल (शंकूधारी, देवदार)
B) अल्पाइन वन – उच्च हिमालय
C) काटेरी वन – २०० सेमी+ पाऊस
D) काटेरी वन – कमी पाऊस प्रदेश
उत्तर: C) काटेरी वन – २०० सेमी+ पाऊस
स्पष्टीकरण: काटेरी = कमी पाऊस (<५०–७० सेमी).
प्रश्न २६
महाराष्ट्रातील वनक्षेत्र तुलनेने कसे आहे?
A) राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा खूप जास्त
B) राष्ट्रीय ध्येयापेक्षा (३३%) कमी, संधारण गरजेचे
C) ७०% पेक्षा जास्त
D) पूर्णपणे नष्ट
उत्तर: B) राष्ट्रीय ध्येयापेक्षा (३३%) कमी, संधारण गरजेचे
प्रश्न २७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. वने – आदिवासी जीवन व आजीविका.
2. वन हक्क कायदा – वननिवासी हक्क मान्य.
3. वने – फक्त सरकारी मालमत्ता, लोकांना संबंध नाही.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण: Forest Rights Act – वननिवासी/आदिवासी हक्क.
प्रश्न २८
खालील जोड्या जुळवा:
| उद्यान / स्थळ | प्रसिद्धी |
| ------------------ | ----------------------------- |
| a) सुंदरबन | 1) व्याघ्र, महाराष्ट्र |
| b) ताडोबा | 2) मैंग्रोव्ह, वाघ |
| c) गिर | 3) आशियाई सिंह, गुजरात |
| d) काझिरंगा | 4) एकशिंगी गेंडा, असम |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न २९
खालीलपैकी योग्य जोडी निवडा:
A) चिपको – कर्नाटक | प्रोजेक्ट टायगर – २०००
B) चिपको – उत्तराखंड; प्रोजेक्ट टायगर – १९७३; मेल्घाट – पहिला (महाराष्ट्र)
C) मैंग्रोव्ह – राजस्थान
D) सदाहरित – थार
उत्तर: B) चिपको – उत्तराखंड; प्रोजेक्ट टायगर – १९७३; मेल्घाट – पहिला (महाराष्ट्र)
प्रश्न ३०
खालीलपैकी कोणते पूर्णपणे योग्य आहे?
1. वन ध्येय – ३३%; सदाहरित – घाट/ईशान्य; पर्णपाती – साग-साल
2. चिपको – उत्तराखंड; अप्पिको – कर्नाटक; प्रोजेक्ट टायगर – १९७३
3. मेल्घाट – अमरावती; ताडोबा – चंद्रपूर; सुंदरबन – मैंग्रोव्ह
4. JFM + सोशल फॉरेस्ट्री + Forest Act = संधारण उपाय
A) फक्त १, २
B) फक्त १, २, ३
C) १, २, ३, ४
D) फक्त २, ३, ४
उत्तर: C) १, २, ३, ४
स्पष्टीकरण: सर्व चार बरोबर – वने व वन संधारण सारांश.
📚 झटपट पुनरावलोकन
- वन ध्येय – ३३% | सदाहरित – घाट, ईशान्य | पर्णपाती – साग, साल
- काटेरी – राजस्थान | मैंग्रोव्ह – सुंदरबन
- चिपको – उत्तराखंड | अप्पिको – कर्नाटक | प्रोजेक्ट टायगर – १९७३
- मेल्घाट – अमरावती (पहिला) | ताडोबा – चंद्रपूर | पेंच – सीमा
- Forest Conservation Act १९८० | JFM – लोकसहभाग | सोशल फॉरेस्ट्री
- राष्ट्रीय उद्यान > अभयारण्य | बायोस्फियर – UNESCO
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: