MPSC मराठी व्याकरण: संधी – २० महत्त्वाचे प्रश्न उत्तरे व सविस्तर स्पष्टीकरणासह भाग 2
सूचना: प्रत्येक प्रश्न स्वतः सोडवा. नंतर उत्तर व स्पष्टीकरण वाचा.
प्रश्न १
‘सूर्य + उदय’ यांची संधी कोणती?
A) सूर्योदय
B) सूरयुदय
C) सूर्यउदय
D) सूर्योदयः
उत्तर: A) सूर्योदय
स्पष्टीकरण:
‘सूर्य + उदय’ = सूर्योदय. येथे अ + उ = ओ ही गुण संधी आहे. स्वर संधीच्या प्रकारात गुण संधी महत्त्वाची आहे. MPSC मध्ये गुण संधीचे उदाहरण वारंवार विचारले जाते. विद्यार्थ्यांनी अ/आ + इ/ई = ए आणि अ/आ + उ/ऊ = ओ हे नियम लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न २
‘महा + इंद्र’ यांची संधी कोणती?
A) महेंद्र
B) महाइंद्र
C) महइंद्र
D) महेन्द्र
उत्तर: A) महेंद्र
स्पष्टीकरण:
‘महा + इंद्र’ = महेंद्र. आ + इ = ए ही गुण संधी आहे. MPSC परीक्षेत गुण संधीची उदाहरणे विचारली जातात. विद्यार्थ्यांनी महा + इंद्र = महेंद्र हे उदाहरण नीट लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ३
‘देव + ऐश्वर्य’ यांची संधी कोणती?
A) देवैश्वर्य
B) देवाइश्वर्य
C) देवेश्वर्य
D) देवयश्वर्य
उत्तर: A) देवैश्वर्य
स्पष्टीकरण:
‘देव + ऐश्वर्य’ = देवैश्वर्य. अ + ऐ = ऐ ही वृद्धि संधी आहे. वृद्धि संधीत अ/आ + ए/ऐ = ऐ आणि अ/आ + ओ/औ = औ होते. MPSC मध्ये वृद्धि संधीचे नियम विचारले जातात. विद्यार्थ्यांनी हे उदाहरण लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ४
‘वन + औषधि’ यांची संधी कोणती?
A) वनौषधि
B) वनाऔषधि
C) वनओषधि
D) वनयौषधि
उत्तर: A) वनौषधि
स्पष्टीकरण:
‘वन + औषधि’ = वनौषधि. अ + औ = औ ही वृद्धि संधी आहे. MPSC परीक्षेत वृद्धि संधीची उदाहरणे येतात. विद्यार्थ्यांनी अ + औ = औ हा नियम लक्षात ठेवावा.
प्रश्न ५
‘इति + आदि’ यांची संधी कोणती?
A) इत्यादि
B) इत्यादी
C) इत्यादिः
D) दोन्ही A आणि B
उत्तर: A) इत्यादि
स्पष्टीकरण:
‘इति + आदि’ = इत्यादि. इ + आ = य् + आ → इत्यादि ही यण संधी आहे. यण संधीत इ/ई चा य्, उ/ऊ चा व् आणि ऋ चा र् होतो. MPSC मध्ये यण संधी महत्त्वाची आहे. विद्यार्थ्यांनी नियम लक्षात ठेवावा.
प्रश्न ६
‘मधु + अरि’ यांची संधी कोणती?
A) मध्वरि
B) मधुअरि
C) मधुरि
D) मध्वरी
उत्तर: A) मध्वरि
स्पष्टीकरण:
‘मधु + अरि’ = मध्वरि. उ + अ = व् + अ → मध्वरि ही यण संधी आहे. MPSC परीक्षेत यण संधीची उदाहरणे विचारली जातात. विद्यार्थ्यांनी उ/ऊ चे व् होते हे लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ७
‘पितृ + आदेश’ यांची संधी कोणती?
A) पित्रादेश
B) पितृआदेश
C) पितादेश
D) पित्रादेशः
उत्तर: A) पित्रादेश
स्पष्टीकरण:
‘पितृ + आदेश’ = पित्रादेश. ऋ + आ = र् + आ → पित्रादेश ही यण संधी आहे. MPSC मध्ये ऋ चा र् होणे हे उदाहरण विचारले जाते. विद्यार्थ्यांनी यण संधीचे तीन नियम लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न ८
‘गजे + अश्व’ यांची संधी कोणती?
A) गजयाश्व
B) गजेअश्व
C) गजयश्व
D) गजाश्व
उत्तर: A) गजयाश्व
स्पष्टीकरण:
‘गजे + अश्व’ = गजयाश्व. ए चा अय् होतो. ही अयादि संधी आहे. ए/ऐ/ओ/औ यांच्या जागी अनुक्रमे अय्/आय्/अव्/आव् होतात. MPSC परीक्षेत अयादि संधी विचारली जाते. विद्यार्थ्यांनी नियम लक्षात ठेवावा.
प्रश्न ९
‘नै + अक’ यांची संधी कोणती?
A) नायक
B) नैअक
C) नायेक
D) नैक
उत्तर: A) नायक
स्पष्टीकरण:
‘नै + अक’ = नायक. ऐ चा आय् होतो. ही अयादि संधी आहे. MPSC मध्ये अयादि संधीची उदाहरणे येतात. विद्यार्थ्यांनी ऐ = आय् हे लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १०
‘विष्णु + उपदेश’ यांची संधी कोणती?
A) विष्णूपदेश
B) विष्णुउपदेश
C) विष्णवुपदेश
D) विष्णू उपदेश
उत्तर: A) विष्णूपदेश
स्पष्टीकरण:
‘विष्णु + उपदेश’ = विष्णूपदेश. उ + उ = ऊ ही दीर्घ संधी आहे. समान स्वर जुळले की दीर्घ होतो. MPSC परीक्षेत दीर्घ संधीचे नियम विचारले जातात. विद्यार्थ्यांनी अ + अ = आ, इ + इ = ई, उ + उ = ऊ लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न ११
‘तत् + लीन्’ यांची संधी कोणती?
A) तल्लीन
B) तत्लीन
C) तदलीन
D) तल्लीनः
उत्तर: A) तल्लीन
स्पष्टीकरण:
‘तत् + लीन’ = तल्लीन. त् चा ल् होतो. ही व्यंजन संधी आहे. MPSC मध्ये व्यंजन संधीची उदाहरणे विचारली जातात. विद्यार्थ्यांनी व्यंजन बदलाचे नियम लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न १२
‘सत् + जन’ यांची संधी कोणती?
A) सज्जन
B) सत्जन
C) सदजन
D) सज्जनः
उत्तर: A) सज्जन
स्पष्टीकरण:
‘सत् + जन’ = सज्जन. त् चा ज् होतो. ही व्यंजन संधी आहे. MPSC परीक्षेत ही उदाहरणे वारंवार येतात. विद्यार्थ्यांनी सत् + जन = सज्जन लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १३
‘जगत् + ईश’ यांची संधी कोणती?
A) जगदीश
B) जगतीश
C) जगईश
D) जगदीशः
उत्तर: A) जगदीश
स्पष्टीकरण:
‘जगत् + ईश’ = जगदीश. त् चा द् होतो. ही व्यंजन संधी आहे. MPSC मध्ये व्यंजन संधीचे नियम विचारले जातात. विद्यार्थ्यांनी जगत् + ईश = जगदीश हे उदाहरण लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १४
‘वाक् + ईश’ यांची संधी कोणती?
A) वागीश
B) वाकीश
C) वाग्ईश
D) वागीशः
उत्तर: A) वागीश
स्पष्टीकरण:
‘वाक् + ईश’ = वागीश. क् चा ग् होतो. ही व्यंजन संधी आहे. MPSC परीक्षेत अशी उदाहरणे येतात. विद्यार्थ्यांनी वाक् + ईश = वागीश लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १५
‘तत् + च’ यांची संधी कोणती?
A) तच्च
B) तत्च
C) तदच
D) तच्चः
उत्तर: A) तच्च
स्पष्टीकरण:
‘तत् + च’ = तच्च. त् चा च् होतो. ही व्यंजन संधी आहे. MPSC मध्ये व्यंजन संधीची छोटी उदाहरणे विचारली जातात. विद्यार्थ्यांनी नियम लक्षात ठेवावा.
प्रश्न १६
‘मनः + रथ’ यांची संधी कोणती?
A) मनोरथ
B) मनरथ
C) मनःरथ
D) मनोरथः
उत्तर: A) मनोरथ
स्पष्टीकरण:
‘मनः + रथ’ = मनोरथ. विसर्गाचा ओ होतो. ही विसर्ग संधी आहे. MPSC परीक्षेत विसर्ग संधी महत्त्वाची आहे. विद्यार्थ्यांनी विसर्ग + र/ष = ओ हे उदाहरण लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १७
‘दुः + आत्मा’ यांची संधी कोणती?
A) दुरात्मा
B) दुःआत्मा
C) दुआत्मा
D) दुरात्माः
उत्तर: A) दुरात्मा
स्पष्टीकरण:
‘दुः + आत्मा’ = दुरात्मा. विसर्गाचा र् होतो. ही विसर्ग संधी आहे. MPSC मध्ये विसर्ग संधीची उदाहरणे विचारली जातात. विद्यार्थ्यांनी दुः + आत्मा = दुरात्मा लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १८
‘निः + धन’ यांची संधी कोणती?
A) निर्धन
B) निःधन
C) निधन
D) निर्धनः
उत्तर: A) निर्धन
स्पष्टीकरण:
‘निः + धन’ = निर्धन. विसर्गाचा र् होतो. ही विसर्ग संधी आहे. MPSC परीक्षेत ही उदाहरणे वारंवार येतात. विद्यार्थ्यांनी निः + धन = निर्धन लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १९
‘सः + अपि’ यांची संधी कोणती?
A) सोऽपि
B) सअपि
C) सापि
D) सोअपि
उत्तर: A) सोऽपि
स्पष्टीकरण:
‘सः + अपि’ = सोऽपि. विसर्गाचा ओ होतो आणि अवग्रह चिन्ह लागते. ही विसर्ग संधी आहे. MPSC मध्ये अवग्रहाचे उदाहरण विचारले जाते. विद्यार्थ्यांनी सोऽपि लक्षात ठेवावे.
प्रश्न २०
‘एक + एक’ यांची संधी कोणती?
A) एकैक
B) एकएक
C) एकेक
D) एकैकः
उत्तर: A) एकैक
स्पष्टीकरण:
‘एक + एक’ = एकैक. अ + ए = ऐ ही वृद्धि संधी आहे. MPSC परीक्षेत वृद्धि संधीची उदाहरणे येतात. विद्यार्थ्यांनी अ + ए = ऐ हा नियम लक्षात ठेवावा.
📚 झटपट पुनरावलोकन
- गुण संधी – सूर्योदय, महेंद्र
- वृद्धि संधी – देवैश्वर्य, वनौषधि, एकैक
- यण संधी – इत्यादि, मध्वरि, पित्रादेश
- अयादि संधी – गजयाश्व, नायक
- दीर्घ संधी – विष्णूपदेश
- व्यंजन संधी – तल्लीन, सज्जन, जगदीश, वागीश
- विसर्ग संधी – मनोरथ, दुरात्मा, निर्धन, सोऽपि
