भारताचा प्राकृतिक भूगोल | भौतिक विभाग – MPSC 30 अवघड प्रश्न (भाग 1)
सूचना: हे प्रश्न खऱ्या MPSC प्रश्नपत्रिकेच्या स्टाईलमध्ये आहेत. स्वतः सोडवा, नंतर उत्तर वाचा.
प्रश्न १
खालील विधानांचा विचार करा:
1. भारताचे मुख्य भौतिक विभाग – हिमालय, उत्तर भारत मैदान, दख्खन पठार, किनारी प्रदेश.
2. हिमालय नवीन fold पर्वत आहे.
3. अरावली भारतातील सर्वात नवीन पर्वत आहे.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: A) फक्त १ आणि २
स्पष्टीकरण: अरावली = सर्वात **जुने** पर्वत. हिमालय नवीन fold mountains.
प्रश्न २
हिमालयाची सरासरी उंची सुमारे किती आहे?
A) १०००–२००० मी
B) ३०००–४००० मी
C) ६००० मी पेक्षा जास्त (शिखरे)
D) ५०० मी
उत्तर: C) ६००० मी पेक्षा जास्त (शिखरे)
स्पष्टीकरण: अनेक शिखरे ८००० मी+; सरासरी उच्च श्रेणी खूप उंच.
प्रश्न ३
खालील जोड्या जुळवा:
| विभाग | वैशिष्ट्य |
| -------------- | ------------------------ |
| a) हिमालय | 1) ज्वालामुखीय/बेसाल्ट |
| b) उत्तर मैदान | 2) नवीन fold पर्वत |
| c) दख्खन पठार | 3) जलोढ माती, सुपीक |
| d) पश्चिम किनारा | 4) अरबी समुद्र, कोकण |
A) a-2, b-3, c-1, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-1, c-3, d-4
D) a-4, b-3, c-1, d-2
उत्तर: A) a-2, b-3, c-1, d-4
प्रश्न ४
उत्तर भारत मैदान कशापासून तयार झाले?
A) ज्वालामुखीय लाव्हा
B) हिमालयीन नद्यांच्या जलोढाने
C) समुद्री निक्षेप फक्त
D) वाळूच्या टेकड्या
उत्तर: B) हिमालयीन नद्यांच्या जलोढाने
स्पष्टीकरण: गंगा-यमुना-सिंधू प्रणाली – जलोढ मैदान, अत्यंत सुपीक.
प्रश्न ५
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) दख्खन पठार – त्रिकोणी
B) पश्चिमेकडे उंच, पूर्वेकडे उतरते
C) दख्खन पठार – हिमालयाच्या उत्तरेस
D) दख्खन – गोदावरी, कृष्णा, कावेरी अपवाह
उत्तर: C) दख्खन पठार – हिमालयाच्या उत्तरेस
स्पष्टीकरण: दख्खन = विंध्य-सतपुड्याच्या **दक्षिणेस**.
प्रश्न ६
पश्चिम घाटाला दुसरे नाव काय?
A) पूर्व घाट
B) सह्याद्री
C) अरावली
D) विंध्याचल
उत्तर: B) सह्याद्री
प्रश्न ७
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. पूर्व घाट खंडित आहेत.
2. पश्चिम घाट अधिक निरंतर व उंच आहेत.
3. दोन्ही घाट नीलगिरी येथे मिळतात.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न ८
भारतातील सर्वात उंच शिखर कोणते? (भारतात)
A) माउंट एव्हरेस्ट
B) कंचनजंगा
C) नंदादेवी
D) धौलागिरी
उत्तर: B) कंचनजंगा
स्पष्टीकरण: कंचनजंगा – भारतातील सर्वोच्च (८५८६ मी). एव्हरेस्ट नेपाळ-चीन.
प्रश्न ९
खालील जोड्या जुळवा:
| पर्वत / श्रेणी | स्थान / वैशिष्ट्य |
| ---------------- | ------------------------ |
| a) अरावली | 1) नवीन fold |
| b) हिमालय | 2) सर्वात जुने |
| c) विंध्य | 3) उत्तर-दक्षिण विभागणी |
| d) सतपुडा | 4) नर्मदा-तापी दरी |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न १०
थार वाळवंट मुख्यतः कोणत्या राज्यात आहे?
A) गुजरात
B) राजस्थान
C) पंजाब
D) हरियाणा
उत्तर: B) राजस्थान
प्रश्न ११
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) पश्चिम किनारा – अरबी समुद्र
B) पूर्व किनारा – बंगालचा उपसागर
C) पश्चिम किनारा अधिक रुंद व सपाट
D) पूर्व किनारा अधिक रुंद; पश्चिम अरुंद व खडकाळ
उत्तर: C) पश्चिम किनारा अधिक रुंद व सपाट
स्पष्टीकरण: पश्चिम किनारा अरुंद; पूर्व किनारा रुंद व मैदानी.
प्रश्न १२
दख्खन पठाराची सरासरी उंची सुमारे किती?
A) १००–२०० मी
B) ३००–६०० मी
C) १५००–२००० मी
D) ३००० मी+
उत्तर: B) ३००–६०० मी
प्रश्न १३
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. हिमालय – तीन समांतर श्रेणी (हिमाद्री, हिमाचल, शिवालिक).
2. शिवालिक – सर्वात बाहेरील व कमी उंच.
3. हिमाद्री – सर्वात आतील व उंच.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न १४
नर्मदा व तापी नद्या कोणत्या प्रकारच्या दरीतून वाहतात?
A) हिमनदी दरी
B) भ्रंश दरी (Rift Valley)
C) गॉर्ज फक्त
D) डेल्टा
उत्तर: B) भ्रंश दरी (Rift Valley)
प्रश्न १५
खालील जोड्या जुळवा:
| किनारी प्रदेश | समुद्र / वैशिष्ट्य |
| ------------------ | ----------------------- |
| a) कोकण | 1) बंगालचा उपसागर |
| b) कोरोमंडल | 2) अरबी समुद्र |
| c) मालबार | 3) केरळ किनारा |
| d) उत्कल | 4) ओडिशा किनारा |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न १६
भारताचे सर्वात मोठे भौतिक विभाग कोणते (क्षेत्रफळानुसार)?
A) हिमालय
B) उत्तर मैदान
C) दख्खन पठार
D) थार वाळवंट
उत्तर: C) दख्खन पठार
स्पष्टीकरण: दख्खन पठार सर्वात मोठे क्षेत्र व्यापते.
प्रश्न १७
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) गंगा मैदान – जलोढ
B) सिंधू मैदान – पंजाब-हरियाणा
C) ब्रह्मपुत्र मैदान – असम
D) गंगा मैदान – दख्खन पठारात
उत्तर: D) गंगा मैदान – दख्खन पठारात
प्रश्न १८
पश्चिम घाटातील सर्वोच्च शिखर कोणते?
A) कळसूबाई
B) अनाईमुडी
C) दोडाबेटा
D) महाबळेश्वर
उत्तर: B) अनाईमुडी
स्पष्टीकरण: अनाईमुडी (केरळ) – पश्चिम घाट सर्वोच्च ~२६९५ मी. कळसूबाई = महाराष्ट्र सर्वोच्च.
प्रश्न १९
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे?
1. भारत उत्तर-दक्षिण ~३२१४ किमी, पूर्व-पश्चिम ~२९३३ किमी.
2. भारत पूर्णपणे उत्तर गोलार्धात.
3. कर्क वृत्त भारतातून जाते.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न २०
मालवा पठार कोणत्या राज्यात मुख्यतः आहे?
A) महाराष्ट्र
B) मध्य प्रदेश
C) कर्नाटक
D) तमिळनाडू
उत्तर: B) मध्य प्रदेश
प्रश्न २१
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A) छोटा नागपूर पठार – खनिज समृद्ध
B) मेघालय पठार – पूर्व
C) दख्खन पठार – फक्त महाराष्ट्र
D) दख्खन – अनेक राज्ये व्यापते
उत्तर: C) दख्खन पठार – फक्त महाराष्ट्र
स्पष्टीकरण: दख्खन – महाराष्ट्र, कर्नाटक, तेलंगणा, आंध्र, तमिळनाडू इ.
प्रश्न २२
शिवालिक श्रेणी कशासाठी प्रसिद्ध आहे?
A) सर्वात उंच शिखरे
B) दुआर/तेराई, कमी उंची, नवीन निक्षेप
C) ज्वालामुखी
D) वाळवंट
उत्तर: B) दुआर/तेराई, कमी उंची, नवीन निक्षेप
प्रश्न २३
खालील जोड्या जुळवा:
| पठार / मैदान | राज्य / वैशिष्ट्य |
| ----------------- | ------------------------- |
| a) मालवा | 1) झारखंड, खनिज |
| b) छोटा नागपूर | 2) मध्य प्रदेश |
| c) बघेलखंड | 3) मध्य प्रदेश/उ.प्र. |
| d) तेराई | 4) दलदली, हिमालय पायथा |
A) a-2, b-1, c-3, d-4
B) a-1, b-2, c-4, d-3
C) a-2, b-3, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3
उत्तर: A) a-2, b-1, c-3, d-4
प्रश्न २४
भारताची किनारपट्टी लांबी सुमारे किती?
A) १००० किमी
B) ७५०० किमी पेक्षा जास्त
C) २००० किमी
D) ५०० किमी
उत्तर: B) ७५०० किमी पेक्षा जास्त
स्पष्टीकरण: मुख्य भूमी ~६१०० किमी + बेटे = ~७५१६ किमी.
प्रश्न २५
खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?
1. पश्चिम घाट – अरबी समुद्राला समांतर.
2. पूर्व घाट – बंगालच्या उपसागरास समांतर.
3. पश्चिम घाट अधिक पर्जन्य छाया निर्माण करतो.
A) फक्त १ आणि २
B) फक्त २ आणि ३
C) फक्त १ आणि ३
D) १, २ आणि ३
उत्तर: D) १, २ आणि ३
प्रश्न २६
कंचनजंगा कोणत्या राज्यात/सीमेवर आहे?
A) हिमाचल प्रदेश
B) सिक्किम (भारत-नेपाळ)
C) उत्तराखंड
D) अरुणाचल
उत्तर: B) सिक्किम (भारत-नेपाळ)
प्रश्न २७
खालीलपैकी कोणते भौतिक विभाग **योग्य क्रम** (उत्तर ते दक्षिण) दर्शवते?
A) दख्खन – मैदान – हिमालय
B) हिमालय – उत्तर मैदान – दख्खन पठार
C) किनारा – हिमालय – पठार
D) मैदान – किनारा – हिमालय
उत्तर: B) हिमालय – उत्तर मैदान – दख्खन पठार
प्रश्न २८
‘दुआर’ प्रदेश कोठे आहे?
A) राजस्थान
B) पश्चिम बंगाल-आसाम, हिमालय पायथा
C) केरळ
D) गुजरात
उत्तर: B) पश्चिम बंगाल-आसाम, हिमालय पायथा
प्रश्न २९
खालीलपैकी योग्य जोडी निवडा:
A) अरावली – नवीन पर्वत
B) अरावली – सर्वात जुने; हिमालय – नवीन fold
C) सतपुडा – हिमालय श्रेणी
D) सह्याद्री – पूर्व घाट
उत्तर: B) अरावली – सर्वात जुने; हिमालय – नवीन fold
प्रश्न ३०
खालीलपैकी कोणते पूर्णपणे योग्य आहे?
1. भौतिक विभाग – हिमालय, मैदान, दख्खन, किनारा
2. हिमालय नवीन fold; अरावली सर्वात जुने
3. पश्चिम घाट = सह्याद्री, उंच व निरंतर; पूर्व घाट खंडित
4. उत्तर मैदान = जलोढ, सुपीक; दख्खन = ३००–६०० मी, बेसाल्ट
A) फक्त १, २
B) फक्त १, २, ३
C) १, २, ३, ४
D) फक्त २, ३, ४
उत्तर: C) १, २, ३, ४
स्पष्टीकरण: सर्व चार बरोबर – भौतिक विभागांची संपूर्ण सारांश पुनरावृत्ती.
📚 झटपट पुनरावलोकन
- हिमालय – नवीन fold, हिमाद्री-हिमाचल-शिवालिक
- उत्तर मैदान – जलोढ, गंगा-यमुना-सिंधू
- दख्खन पठार – ३००–६०० मी, पश्चिम उंच, बेसाल्ट
- पश्चिम घाट = सह्याद्री (उंच); पूर्व घाट = खंडित
- अरावली = सर्वात जुने | कंचनजंगा = भारत सर्वोच्च
- पश्चिम किनारा अरुंद; पूर्व रुंद | नर्मदा-तापी = भ्रंश दरी
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: