जुलै 2026 चालू घडामोडी | MPSC Current Affairs Questions and Answers Part 1
सूचना: प्रत्येक प्रश्न स्वतः सोडवा. नंतर उत्तर व स्पष्टीकरण वाचा.
प्रश्न १
२०२६ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा (Commonwealth Games) कोणत्या शहरात आयोजित करण्यात आल्या आहेत?
A) लंडन
B) बर्मिंगहॅम
C) ग्लासगो
D) सिडनी
उत्तर: C) ग्लासगो
स्पष्टीकरण:
२०२६ च्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा स्कॉटलंडमधील ग्लासगो येथे आयोजित करण्यात आल्या आहेत. स्पर्धा २३ जुलै ते २ ऑगस्ट २०२६ दरम्यान होत आहेत. पूर्वी व्हिक्टोरिया (ऑस्ट्रेलिया) यजमान होते, पण खर्चामुळे माघार घेतली. ग्लासगोने २०१४ नंतर पुन्हा यजमानपद स्वीकारले. MPSC परीक्षेत आंतरराष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धांचे यजमान शहर आणि कालावधी विचारला जातो. भारताने या स्पर्धेत मोठा संघ पाठवला आहे. विद्यार्थ्यांनी ग्लासगो आणि स्कॉटलंड हे नाव लक्षात ठेवावे.
प्रश्न २
२०२६ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धांचे उद्घाटन कोणत्या दिवशी झाले?
A) २० जुलै २०२६
B) २१ जुलै २०२६
C) २३ जुलै २०२६
D) २५ जुलै २०२६
उत्तर: C) २३ जुलै २०२६
स्पष्टीकरण:
२०२६ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धांचे उद्घाटन २३ जुलै २०२६ रोजी ग्लासगो येथे झाले. स्पर्धा २ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत चालणार आहेत. एकूण ११ दिवस स्पर्धा चालतात. MPSC मध्ये क्रीडा स्पर्धांच्या तारखांचे प्रश्न येतात. भारताचे खेळाडू या स्पर्धेत सहभागी झाले आहेत. विद्यार्थ्यांनी उद्घाटन आणि समाप्ती तारीख दोन्ही लक्षात ठेवाव्यात. ग्लासगोने यापूर्वी २०१४ मध्येही या स्पर्धेचे आयोजन केले होते.
प्रश्न ३
जुलै २०२६ मध्ये भारतीय नौदलाने कोणती नवीन युद्धनौका समाविष्ट केली?
A) INS विक्रांत
B) INS मालवन
C) INS कोलकाता
D) INS सुरत
उत्तर: B) INS मालवन
स्पष्टीकरण:
भारतीय नौदलाने २२ जुलै २०२६ रोजी INS मालवन या युद्धनौकेचा समावेश केला. ही Mahe-class Anti-Submarine Warfare Shallow Water Craft आहे. कोचीन शिपयार्डने बांधलेली ही नौका ८०% पेक्षा जास्त स्वदेशी सामग्रीने बनवली आहे. MPSC परीक्षेत संरक्षण आणि नौदल संबंधित प्रश्न येतात. INS मालवन किनारपट्टीवरील पाणबुडीविरोधी सुरक्षा मजबूत करेल. मालवन हे महाराष्ट्रातील ठिकाणाचे नाव आहे. विद्यार्थ्यांनी हे नाव आणि वर्ग लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ४
जुलै २०२६ मध्ये भारताने कोणत्या WTO करारात सहभाग नोंदवला?
A) पॅरिस करार
B) Fisheries Subsidies Agreement
C) TRIPS
D) GATS
उत्तर: B) Fisheries Subsidies Agreement
स्पष्टीकरण:
भारताने २० जुलै २०२६ रोजी WTO च्या Fisheries Subsidies Agreement मध्ये सहभाग नोंदवला. भारत १२३ व्या सदस्य देश म्हणून सामील झाला. हा करार बेकायदेशीर मासेमारी आणि अतिमासेमारी रोखण्यासाठी आहे. MPSC मध्ये आंतरराष्ट्रीय करार आणि WTO संबंधित प्रश्न येतात. या करारामुळे पारंपरिक मच्छिमारांच्या हिताचे संरक्षण होईल. विद्यार्थ्यांनी कराराचे नाव आणि उद्देश लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ५
IIT कानपूरने जुलै २०२६ मध्ये कोणत्या क्षेत्रात Centre of Excellence जाहीर केले?
A) कृत्रिम बुद्धिमत्ता
B) हरित हायड्रोजन
C) क्वांटम संगणन
D) जैवतंत्रज्ञान
उत्तर: B) हरित हायड्रोजन
स्पष्टीकरण:
IIT कानपूरने जुलै २०२६ मध्ये Green Hydrogen क्षेत्रात Centre of Excellence (ECOGEN) जाहीर केले. उत्तर प्रदेश सरकारच्या Green Hydrogen Policy 2024 अंतर्गत हे केंद्र मंजूर झाले. या केंद्रामार्फत हरित हायड्रोजनचे उत्पादन, साठवण आणि वापर यावर संशोधन होईल. MPSC मध्ये विज्ञान-तंत्रज्ञान आणि स्वच्छ ऊर्जा विषयक प्रश्न येतात. भारताच्या नेट-झिरो ध्येयासाठी हे महत्त्वाचे आहे. विद्यार्थ्यांनी ECOGEN आणि IIT कानपूर हे नाव लक्षात ठेवावे.
प्रश्न ६
जुलै २०२६ मध्ये IMD ने महाराष्ट्रातील अनेक भागांसाठी कोणता इशारा जारी केला?
A) रेड अलर्ट
B) ऑरेंज अलर्ट
C) यलो अलर्ट
D) ग्रीन अलर्ट
उत्तर: B) ऑरेंज अलर्ट
स्पष्टीकरण:
भारतीय हवामान विभागाने (IMD) जुलै २०२६ मध्ये महाराष्ट्रातील मुंबई, ठाणे, पालघर आणि इतर भागांसाठी ऑरेंज अलर्ट जारी केला. मुसळधार पावसामुळे हा इशारा देण्यात आला. MPSC परीक्षेत हवामान आणि आपत्ती व्यवस्थापन विषयक प्रश्न येतात. ऑरेंज अलर्ट म्हणजे मुसळधार पाऊस आणि संभाव्य पूरस्थिती. विद्यार्थ्यांनी IMD चे पूर्ण नाव (India Meteorological Department) आणि अलर्टचे प्रकार लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न ७
जुलै २०२६ मध्ये भारतात कोणता मान्सून सक्रिय आहे?
A) ईशान्य मान्सून
B) नैऋत्य मान्सून
C) हिवाळी मान्सून
D) पश्चिमी विक्षोभ
उत्तर: B) नैऋत्य मान्सून
स्पष्टीकरण:
जुलै महिन्यात भारतात नैऋत्य मान्सून सक्रिय असतो. या कालावधीत महाराष्ट्र, गुजरात, कोकण आणि इतर राज्यांमध्ये पाऊस पडतो. MPSC मध्ये मान्सून आणि हवामान विषयक प्रश्न येतात. नैऋत्य मान्सून जून ते सप्टेंबर दरम्यान सक्रिय असतो. IMD ने या वर्षी अतिवृष्टीचे इशारे दिले आहेत. विद्यार्थ्यांनी मान्सूनचे प्रकार आणि कालावधी लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न ८
२०२६ राष्ट्रकुल स्पर्धांमध्ये भारताचे प्रमुख पदक दावेदार कोण आहेत?
A) विराट कोहली आणि रोहित शर्मा
B) नीरज चोप्रा आणि मीराबाई चानू
C) पी. व्ही. सिंधू आणि लक्ष्य सेन
D) अभिनव बिंद्रा आणि गगन नारंग
उत्तर: B) नीरज चोप्रा आणि मीराबाई चानू
स्पष्टीकरण:
२०२६ राष्ट्रकुल स्पर्धांमध्ये भारताच्या पदकांच्या प्रमुख आशा नीरज चोप्रा (भालाफेक) आणि मीराबाई चानू (वेटलिफ्टिंग) यांच्यावर आहेत. भारताने मोठा संघ पाठवला आहे. MPSC मध्ये क्रीडा आणि खेळाडू संबंधित प्रश्न येतात. नीरज चोप्रा ऑलिम्पिक सुवर्णपदक विजेते आहेत. मीराबाई चानूही आंतरराष्ट्रीय स्तरावर यशस्वी आहेत. विद्यार्थ्यांनी या दोन्ही खेळाडूंची नावे लक्षात ठेवावीत.
प्रश्न ९
RBI गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी जुलै २०२६ मध्ये कोणते दोन प्रमुख धोके नमूद केले?
A) बेरोजगारी आणि दुष्काळ
B) महागाई आणि पूर
C) भू-राजकीय तणाव आणि मान्सून
D) निर्यात आणि आयात
उत्तर: C) भू-राजकीय तणाव आणि मान्सून
स्पष्टीकरण:
RBI गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी जुलै २०२६ मध्ये भारताच्या अर्थव्यवस्थेसाठी दोन प्रमुख धोके सांगितले – मध्यपूर्वेतील भू-राजकीय तणाव आणि मान्सूनशी संबंधित अनिश्चितता. या दोन्ही घटकांचा महागाई आणि आर्थिक वाढीवर परिणाम होऊ शकतो. MPSC मध्ये अर्थव्यवस्था आणि RBI विषयक प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी गव्हर्नरचे नाव आणि धोके लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न १०
२०२६ राष्ट्रकुल स्पर्धांमध्ये क्रिकेट समाविष्ट आहे का?
A) होय
B) नाही
C) फक्त पुरुष क्रिकेट
D) फक्त महिला क्रिकेट
उत्तर: B) नाही
स्पष्टीकरण:
२०२६ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धांमध्ये क्रिकेटचा समावेश करण्यात आलेला नाही. स्पर्धेत एकूण १० क्रीडा प्रकार आहेत. क्रिकेट वगळल्यामुळे भारताच्या पदकसंख्येवर परिणाम होऊ शकतो. MPSC मध्ये क्रीडा स्पर्धांमधील समाविष्ट खेळांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी हे तथ्य लक्षात ठेवावे. ग्लासगो २०२६ मध्ये अॅथलेटिक्स, जलतरण, वेटलिफ्टिंग आदी खेळ आहेत.
प्रश्न ११
भारताने २०२६ CWG मध्ये प्रथमच कोणत्या Para Sport मध्ये सहभाग घेतला?
A) Para Athletics
B) महिला ३x३ Wheelchair Basketball
C) Para Swimming
D) Para Powerlifting
उत्तर: B) महिला ३x३ Wheelchair Basketball
स्पष्टीकरण:
२०२६ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धांमध्ये भारताने प्रथमच महिला ३x३ व्हीलचेअर बास्केटबॉल स्पर्धेत सहभाग घेतला. हा भारतीय क्रीडा इतिहासातील महत्त्वाचा टप्पा आहे. MPSC मध्ये Para Sports आणि ऐतिहासिक सहभागाचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी हे नवीन तथ्य लक्षात ठेवावे. ग्लासगो २०२६ मध्ये Para Sports ला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे.
प्रश्न १२
IMD चे पूर्ण नाव काय आहे?
A) Indian Meteorological Department
B) India Meteorological Department
C) Indian Meteorology Division
D) India Monsoon Department
उत्तर: B) India Meteorological Department
स्पष्टीकरण:
IMD म्हणजे India Meteorological Department. ही भारतातील अधिकृत हवामान संस्था आहे. पाऊस, मान्सून, चक्रीवादळ आणि इतर हवामान अंदाज IMD जाहीर करते. MPSC परीक्षेत संक्षिप्त रूपांचे प्रश्न येतात. IMD ची स्थापना १८७५ मध्ये झाली. मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे. विद्यार्थ्यांनी पूर्ण नाव आणि कार्य लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १३
INS मालवन कोणत्या वर्गामधील युद्धनौका आहे?
A) विमानवाहू
B) Mahe-class ASW Shallow Water Craft
C) फ्रिगेट
D) डिस्ट्रॉयर
उत्तर: B) Mahe-class ASW Shallow Water Craft
स्पष्टीकरण:
INS मालवन ही Mahe-class Anti-Submarine Warfare Shallow Water Craft आहे. ही किनारपट्टीवरील पाणबुडीविरोधी युद्धनौका आहे. कोचीन शिपयार्डने बांधलेली असून ८०% पेक्षा जास्त स्वदेशी सामग्री आहे. MPSC मध्ये संरक्षण आणि नौदल विषयक प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी वर्ग आणि वैशिष्ट्ये लक्षात ठेवावीत. ही नौका भारतीय नौदलाच्या किनारपट्टी सुरक्षेला बळकटी देईल.
प्रश्न १४
२०२६ राष्ट्रकुल स्पर्धांचा कालावधी किती दिवसांचा आहे?
A) ७ दिवस
B) १० दिवस
C) ११ दिवस
D) १५ दिवस
उत्तर: C) ११ दिवस
स्पष्टीकरण:
२०२६ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा २३ जुलै ते २ ऑगस्ट २०२६ दरम्यान होत आहेत. एकूण ११ दिवस स्पर्धा चालतात. MPSC मध्ये स्पर्धांच्या कालावधीचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी तारखा आणि एकूण दिवस लक्षात ठेवावेत. ग्लासगो येथे सुमारे ३००० खेळाडू ७४ देशांतून सहभागी होत आहेत.
प्रश्न १५
जुलै २०२६ मध्ये ISRO संबंधित कोणती महत्त्वाची बाब चर्चेत होती?
A) चांद्रयान-४
B) अनेक प्रक्षेपणांचे लक्ष्य
C) मंगलयान-२
D) सूर्य मोहीम
उत्तर: B) अनेक प्रक्षेपणांचे लक्ष्य
स्पष्टीकरण:
जुलै २०२६ मध्ये ISRO च्या चालू आर्थिक वर्षातील प्रक्षेपण लक्ष्याबाबत चर्चा झाली. ISRO अनेक मोहिमा आखत आहे. MPSC मध्ये अंतराळ आणि ISRO विषयक प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी अलीकडील प्रक्षेपणे आणि भविष्यातील योजना लक्षात ठेवाव्यात. खासगी अंतराळ क्षेत्राचाही विकास होत आहे.
प्रश्न १६
२०२६ CWG चे यजमान राष्ट्र कोणते आहे?
A) ऑस्ट्रेलिया
B) इंग्लंड
C) स्कॉटलंड (युनायटेड किंगडम)
D) कॅनडा
उत्तर: C) स्कॉटलंड (युनायटेड किंगडम)
स्पष्टीकरण:
२०२६ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धांचे यजमान स्कॉटलंड (युनायटेड किंगडम) आहे. ग्लासगो शहराने आयोजन केले आहे. MPSC मध्ये यजमान देश आणि शहर यांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी स्कॉटलंड आणि ग्लासगो हे नाव लक्षात ठेवावे. स्कॉटलंडने यापूर्वीही या स्पर्धेचे आयोजन केले आहे.
प्रश्न १७
Green Hydrogen Centre of Excellence चे नाव काय आहे?
A) HYDROGEN
B) ECOGEN
C) GREENTECH
D) HYDROS
उत्तर: B) ECOGEN
स्पष्टीकरण:
IIT कानपूरच्या Green Hydrogen Centre of Excellence चे नाव ECOGEN आहे. पूर्ण रूप – Innovative and Integrated Ecosystem for Green Hydrogen. MPSC मध्ये संक्षिप्त रूप आणि केंद्रांच्या नावांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी ECOGEN आणि IIT कानपूर हे नाव लक्षात ठेवावे. हे केंद्र स्वच्छ ऊर्जा संशोधनासाठी महत्त्वाचे आहे.
प्रश्न १८
WTO Fisheries Subsidies Agreement चा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) मासे निर्यात वाढवणे
B) बेकायदेशीर मासेमारी रोखणे
C) मच्छिमारांना अनुदान देणे
D) नौकानयन वाढवणे
उत्तर: B) बेकायदेशीर मासेमारी रोखणे
स्पष्टीकरण:
WTO Fisheries Subsidies Agreement चा मुख्य उद्देश बेकायदेशीर, अघोषित आणि अनियंत्रित मासेमारी रोखणे तसेच सागरी संसाधनांचे संरक्षण करणे हा आहे. भारत या करारात सामील झाला आहे. MPSC मध्ये आंतरराष्ट्रीय करारांच्या उद्देशांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी उद्देश आणि महत्त्व लक्षात ठेवावे.
प्रश्न १९
जुलै २०२६ मध्ये महाराष्ट्रात कोणत्या हवामान घटनेचा इशारा देण्यात आला?
A) दुष्काळ
B) अतिवृष्टी आणि पूर
C) हिमवृष्टी
D) उष्णतेची लाट
उत्तर: B) अतिवृष्टी आणि पूर
स्पष्टीकरण:
जुलै २०२६ मध्ये IMD ने महाराष्ट्रात अतिवृष्टी आणि पूरस्थितीचा इशारा दिला. मुंबई आणि आसपासच्या भागांत ऑरेंज अलर्ट जारी करण्यात आला. MPSC मध्ये महाराष्ट्राशी संबंधित हवामान घटनांचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी अलर्ट आणि प्रभावित भाग लक्षात ठेवावेत.
प्रश्न २०
२०२६ राष्ट्रकुल स्पर्धांमध्ये भारताच्या संघात सुमारे किती खेळाडू आहेत?
A) ५०
B) ७५
C) १००+
D) २००+
उत्तर: C) १००+
स्पष्टीकरण:
२०२६ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धांमध्ये भारताने १०० हून अधिक खेळाडूंचा संघ पाठवला आहे. विविध क्रीडा प्रकारांत भारतीय खेळाडू सहभागी आहेत. MPSC मध्ये क्रीडा स्पर्धांमधील भारतीय सहभागाचे प्रश्न येतात. विद्यार्थ्यांनी अंदाजे संख्या आणि प्रमुख खेळाडू लक्षात ठेवावेत. पदकांच्या आशा नीरज चोप्रा आणि मीराबाई चानू यांच्यावर आहेत.
📚 झटपट पुनरावलोकन
- CWG 2026 यजमान – ग्लासगो, स्कॉटलंड
- उद्घाटन – २३ जुलै २०२६
- INS मालवन – Mahe-class ASW Craft
- WTO करार – Fisheries Subsidies Agreement
- IIT कानपूर – ECOGEN (Green Hydrogen)
- IMD अलर्ट – ऑरेंज अलर्ट
